Για να συλλέγετε συνεχώς σχόλια πελατών, μην περιμένετε τα παράπονα: ρωτήστε εσείς τους πελάτες σας, σε στιγμές που ορίζετε από πριν. Πολλοί δυσαρεστημένοι πελάτες δεν παραπονιούνται ποτέ· απλώς σταματούν να αγοράζουν. Γι’ αυτό χρειάζεστε τρία κανάλια που λειτουργούν παράλληλα: μια σύντομη έρευνα λίγο μετά από μια αγορά, μια παράδοση ή ένα αίτημα εξυπηρέτησης, ένα πληρέστερο ερωτηματολόγιο σε όλους τους πελάτες μία ή δύο φορές τον χρόνο και ένα κανάλι στον ιστότοπό σας που μένει πάντα ανοιχτό. Τα σχόλια αξίζουν τον κόπο μόνο αν κάποιος απαντά στους δυσαρεστημένους και αν τα υπόλοιπα οδηγούν σε μια απόφαση. Ο οδηγός είναι για όποιον πουλά σε πελάτες και θέλει να τους ακούσει πριν φύγουν, είτε έχει κατάστημα, ηλεκτρονικό κατάστημα, οδοντιατρείο ή εταιρεία ταχυμεταφορών είτε πουλά λογισμικό. Θα δείτε πόσο κοστίζει ένας χαμένος πελάτης, τα έξι βήματα μιας έρευνας σχολίων πελατών και τι κάνετε με τις απαντήσεις.
Τα βασικά σημεία
- Τα παράπονα έρχονται μόνο από τους πελάτες που μιλούν. Πολλοί δυσαρεστημένοι απλώς σταματούν να αγοράζουν, γι’ αυτό ρωτήστε τους εσείς.
- Κοστολογήστε τους χαμένους πελάτες: πόσοι φεύγουν μέσα σε έναν χρόνο, γιατί φεύγουν και πόσο σας κοστίζει αυτό.
- Συνδυάστε μια έρευνα δύο ερωτήσεων μετά από κάθε επαφή, το πολύ μία φορά ανά πελάτη σε μια περίοδο που ορίζετε εσείς, με ένα πληρέστερο ερωτηματολόγιο μία ή δύο φορές τον χρόνο.
- Απαντήστε στους δυσαρεστημένους πελάτες που δέχτηκαν να επικοινωνήσετε μαζί τους, και πείτε σε όλους τι αλλάξατε.
Γιατί δεν αρκούν τα παράπονα
Τα παράπονα σας δείχνουν μόνο τους πελάτες που μιλούν. Πολλοί δυσαρεστημένοι φεύγουν χωρίς να πουν λέξη, και τον λόγο τον μαθαίνετε μόνο αν τους ρωτήσετε.
Ο οικονομολόγος Albert O. Hirschman περιέγραψε το 1970, στο βιβλίο του Exit, Voice, and Loyalty, τις δύο επιλογές που έχει ένας δυσαρεστημένος πελάτης: να φύγει ή να μιλήσει. Η αποχώρηση σας λέει μόνο ότι ο πελάτης χάθηκε: ένας συνδρομητής περνά σε άλλη εταιρεία κινητής τηλεφωνίας, ένας αγοραστής αρχίζει να παραγγέλνει από άλλο ηλεκτρονικό κατάστημα. Μόνο όταν ο πελάτης μιλήσει μαθαίνετε και το γιατί. Πολλοί δυσαρεστημένοι πελάτες δεν λένε ποτέ τίποτα στην εταιρεία: σταματούν να αγοράζουν και ίσως το πουν στους φίλους τους.
Και η ικανοποίηση δεν σημαίνει αφοσίωση. Οι Thomas O. Jones και W. Earl Sasser Jr. τιτλοφόρησαν το άρθρο τους του 1995 στο Harvard Business Review «Why Satisfied Customers Defect» («Γιατί φεύγουν οι ικανοποιημένοι πελάτες»). Μια καλή βαθμολογία ικανοποίησης δεν κρατά τον πελάτη όταν εμφανιστεί μια καλύτερη προσφορά.
Τα παράπονα και οι κριτικές δείχνουν λοιπόν μόνο τους πιο φωναχτούς πελάτες σας. Και οι απαντήσεις σε μια έρευνα μπορεί να στρεβλώνουν την εικόνα, προς τη μία ή την άλλη πλευρά: οι πιο θυμωμένοι και οι πιο ευχαριστημένοι πελάτες απαντούν συχνά πιο πρόθυμα, οι αδιάφοροι λιγότερο απ’ όλους. Οι ίδιες οι απαντήσεις δεν το δείχνουν. Συγκρίνετε όσους απάντησαν με τη λίστα των πελατών σας ως προς όσα ήδη ξέρετε (προϊόν, πόσα χρόνια είναι πελάτες σας, πόσα ξοδεύουν) και μη διορθώνετε ποτέ μια βαθμολογία στα τυφλά. Πώς γίνεται αυτός ο έλεγχος το εξηγεί ο οδηγός για τη μεροληψία μη απόκρισης.
Πόσο κοστίζει ένας χαμένος πελάτης
Η απώλεια πελατών έχει κόστος, και όταν το ξέρετε, ξέρετε και πόσο αξίζει να τους ακούτε. Μετρήστε πόσους πελάτες χάνετε σε έναν χρόνο, μάθετε γιατί φεύγουν, πολλαπλασιάστε με όσα φέρνει ένας μέσος πελάτης και συγκρίνετε το αποτέλεσμα με το πόσο θα κόστιζε να κρατήσετε περισσότερους.
- Μετρήστε το ποσοστό διατήρησης πελατών. Δείχνει τι ποσοστό από τους πελάτες που είχατε στην αρχή μιας περιόδου παραμένουν πελάτες σας στο τέλος της. Σε υπηρεσίες με συμβόλαιο, όπως η κινητή τηλεφωνία ή μια ασφάλεια, είναι το ποσοστό των συμβολαίων που ανανεώθηκαν.
- Μάθετε γιατί φεύγουν οι πελάτες. Ρωτήστε τους. Οι συνηθισμένοι λόγοι είναι μια φθηνότερη προσφορά ή καλύτερη ποιότητα αλλού, κακή συμπεριφορά του προσωπικού ή κακή εξυπηρέτηση.
- Υπολογίστε πόσο σας κοστίζει η απώλεια. Πολλαπλασιάστε τους πελάτες που έφυγαν για λόγους που θα μπορούσατε να διορθώσετε επί τα έσοδα ανά πελάτη και επί το περιθώριο κέρδους σας, όπως στον πίνακα του παραδείγματος που ακολουθεί.
- Υπολογίστε πόσο θα κόστιζε να μειώσετε την απώλεια. Αν το κόστος αυτό είναι μικρότερο από την ίδια την απώλεια, προχωρήστε.
Ένα επινοημένο παράδειγμα με στρογγυλούς αριθμούς:
| Στοιχείο | Αριθμός |
|---|---|
| Πελάτες στην αρχή του χρόνου | 10.000 |
| Έφυγαν μέσα στον χρόνο για λόγους που θα μπορούσατε να διορθώσετε (βήμα 2) | 500 (5%) |
| Μέσα έσοδα ανά πελάτη τον χρόνο | 400 € |
| Χαμένες πωλήσεις τον χρόνο | 200.000 € |
| Περιθώριο κέρδους σε αυτές τις πωλήσεις, μετά το άμεσο κόστος εξυπηρέτησης αυτών των πελατών | 10% |
| Χαμένο κέρδος τον χρόνο | 20.000 € |
Χάνετε δηλαδή 20.000 € κέρδος τον χρόνο, για όσο θα έμεναν αυτοί οι πελάτες. Αν μια καλύτερη εξυπηρέτηση κοστίζει λιγότερο, σας συμφέρει.
Τρεις τρόποι να ακούτε συνεχώς τους πελάτες σας
Η σύντομη έρευνα μετά από κάθε επαφή, το περιοδικό ερωτηματολόγιο και το κανάλι στον ιστότοπο απαντούν το καθένα σε άλλο ερώτημα, γι’ αυτό χρησιμοποιήστε και τα τρία.
| Κανάλι | Πότε | Τι σας λέει | Πώς φτάνει στον πελάτη |
|---|---|---|---|
| Σύντομη έρευνα μετά την επαφή | Λίγο μετά από μια αγορά, μια παράδοση ή ένα αίτημα εξυπηρέτησης, αλλά το πολύ μία φορά ανά πελάτη σε μια περίοδο που ορίζετε, για παράδειγμα ένα τρίμηνο | Πώς πήγε η συγκεκριμένη επαφή | Σύνδεσμος σε ένα μήνυμα που ο πελάτης λαμβάνει ήδη, ή έρευνα ενσωματωμένη στη σελίδα επιβεβαίωσης της παραγγελίας |
| Περιοδική έρευνα | Μία ή δύο φορές τον χρόνο, εκτός περιόδου εκπτώσεων | Πώς πάει η σχέση: αν θα αγόραζαν ξανά, αν θα σας σύστηναν | Πρόσκληση με email σε όλους τους πελάτες ή σε ένα τυχαίο δείγμα μιας μεγάλης λίστας |
| Κανάλι στον ιστότοπο | Πάντα | Τι θέλουν να σας πουν οι επισκέπτες με δική τους πρωτοβουλία | Έρευνα μέσα σε μια σελίδα ή πλαϊνό κουμπί |
Μετά από κάθε επαφή. Κάντε δύο ερωτήσεις: μια βαθμολογία και ένα «γιατί». Στείλτε την έρευνα όσο η εμπειρία είναι νωπή, αλλά σε κάθε πελάτη το πολύ μία φορά μέσα στην περίοδο που ορίσατε, όσο συχνά κι αν αγοράζει. Το Survey.gr δεν επιβάλλει αυτό το όριο, οπότε εφαρμόστε το στη λίστα ή στο σύστημα από το οποίο στέλνετε το μήνυμα: αν ρωτάτε πολύ συχνά, απαντούν λιγότεροι και με λιγότερη προσοχή. Το Survey.gr ούτε συνδέεται με το ηλεκτρονικό σας κατάστημα ούτε στέλνει κάτι αυτόματα μετά από μια αγορά. Βάλτε λοιπόν τον σύνδεσμο σε ένα μήνυμα που ο πελάτης λαμβάνει έτσι κι αλλιώς (την επιβεβαίωση της παραγγελίας, το SMS για την παράδοση, την απάντηση με την οποία κλείνετε ένα αίτημα εξυπηρέτησης) ή ενσωματώστε την έρευνα στη σελίδα επιβεβαίωσης της παραγγελίας.
Περιοδική έρευνα. Ένα πληρέστερο ερωτηματολόγιο σε όλους τους πελάτες σας ή, αν η λίστα είναι μεγάλη, σε ένα τυχαίο δείγμα της. Κρατήστε τον ίδιο τρόπο αποστολής και τις ίδιες ερωτήσεις σε κάθε γύρο, αλλιώς οι γύροι δεν συγκρίνονται. Η σύντομη έρευνα ρωτά για μία επαφή (αυτή την παράδοση, αυτό το τηλεφώνημα), η περιοδική για τη σχέση συνολικά· μην ανακατεύετε τα δύο θέματα στο ίδιο ερωτηματολόγιο.
Κανάλι στον ιστότοπο. Μια έρευνα μέσα σε μια σελίδα ή ένα πλαϊνό κουμπί για τους επισκέπτες που θέλουν να σας πουν κάτι. Στο Survey.gr τα βρίσκετε, μαζί με το αναδυόμενο παράθυρο, στην καρτέλα «Διανομή», στην «Ενσωμάτωση σε ιστότοπο».
Μια έρευνα που μένει μόνιμα ανοιχτή δέχεται από προεπιλογή μία απάντηση ανά συσκευή, και ο πελάτης που επιστρέφει από την ίδια συσκευή βλέπει τις προηγούμενες απαντήσεις του. Για να συλλέγετε μια απάντηση μετά από κάθε αγορά, επιλέξτε «Πολλαπλές απαντήσεις ανά συσκευή (PC, tablet ή κινητό)».
Έρευνα σχολίων πελατών σε έξι βήματα
Κάθε έρευνα σχολίων πελατών, σύντομη ή περιοδική, περνά από τα ίδια έξι βήματα.
Αποφασίστε σε τι θα χρησιμεύσουν οι απαντήσεις
Ξεκινήστε από την απόφαση που θα στηρίξουν οι απαντήσεις: ποια υπηρεσία θα διορθώσετε πρώτη ή αν πετυχαίνει ένας νέος τρόπος παράδοσης. Μία απόφαση για κάθε έρευνα. Μη συγχέετε αυτόν τον στόχο με τον τίτλο της έρευνας, που απλώς λέει στους πελάτες για ποιο θέμα τους ρωτάτε.
Διαλέξτε ποιους θα ρωτήσετε
Ρωτήστε όσους χρησιμοποιούν το προϊόν σας, όχι μόνο όποιον το παραγγέλνει. Ένας προμηθευτής εξοπλισμού γραφείου, για παράδειγμα, μαθαίνει περισσότερα από τους υπαλλήλους που τυπώνουν κάθε μέρα παρά από τον υπεύθυνο που κάνει τις παραγγελίες. Γράψτε σε πελάτες με τους οποίους ήδη συνεργάζεστε και των οποίων τα στοιχεία μπορείτε να χρησιμοποιήσετε γι’ αυτόν τον σκοπό, και ελέγξτε ποιοι κανόνες ισχύουν για εσάς.
Λίγες και απλές ερωτήσεις
Κρατήστε την έρευνα σύντομη και κόψτε κάθε ερώτηση που δεν θα οδηγήσει σε καμία ενέργεια. Δεν υπάρχει κανόνας για το πόσα λεπτά πρέπει να διαρκεί ένα ερωτηματολόγιο ούτε για το πόσες ερωτήσεις απαντά κανείς σε ένα λεπτό: συμπληρώστε το προσχέδιο εσείς και χρονομετρήστε το.
Ρωτήστε ένα πράγμα σε κάθε ερώτηση. Η ερώτηση «Είστε ικανοποιημένοι από τις τιμές και την παράδοση;» είναι δύο ερωτήσεις σε μία: δύσκολα απαντιέται και η απάντηση δύσκολα ερμηνεύεται. Προτιμήστε ουδέτερη διατύπωση και επιλογές απάντησης που καλύπτουν κάθε περίπτωση, με «Άλλο» ή «Δεν γνωρίζω» όπου αυτή είναι μια ειλικρινής απάντηση. Στις δηλώσεις του τύπου «συμφωνώ – διαφωνώ» οι άνθρωποι τείνουν να συμφωνούν από συνήθεια (τάση συγκατάθεσης), γι’ αυτό δώστε καλύτερα μια επιλογή ανάμεσα σε δύο εναλλακτικές. Το πιο απλό ζευγάρι είναι μια βαθμολογία και ένα ανοιχτό «γιατί»· σε τι είναι καλό κάθε είδος ερώτησης το εξηγεί ο οδηγός για τις ερωτήσεις ανοιχτού και κλειστού τύπου.
Μην προεπιλέγετε καμία απάντηση. Μια προεπιλογή δεν είναι ουδέτερη: τραβά τις απαντήσεις προς το μέρος της. Στο Survey.gr οι ερωτήσεις επιλογής ξεκινούν χωρίς καμία επιλεγμένη απάντηση. Πριν από την αποστολή, δοκιμάστε την έρευνα σε δύο ή τρία άτομα που δεν έχουν δουλέψει πάνω της· το Pew Research Center χαρακτηρίζει την πιλοτική δοκιμή απαραίτητο βήμα.
Μια σελίδα ευχαριστίας που λέει τι ακολουθεί
Ευχαριστήστε, πείτε πότε θα χρησιμοποιήσετε τις απαντήσεις και, αν θα απαντάτε σε σχόλια, πώς. Υποσχεθείτε μόνο ό,τι θα κάνετε: «Θα διαβάσουμε όλα τα σχόλια έως το τέλος του μήνα», όχι «Θα βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας». Στο Survey.gr, στις «Ρυθμίσεις», επιλέξτε στο «Τι πρέπει να συμβεί μετά την ολοκλήρωση της έρευνας;» την «Προσαρμοσμένη σελίδα 'Ευχαριστούμε'» και γράψτε το δικό σας κείμενο. Για την πρώτη και την τελευταία οθόνη του ερωτηματολογίου, δείτε τον οδηγό πώς να γράψετε εισαγωγή και οδηγίες στο ερωτηματολόγιό σας.
Στείλτε την έρευνα εκεί όπου βρίσκεται ήδη ο πελάτης
Χρησιμοποιήστε κανάλια που ήδη χρησιμοποιούν οι πελάτες σας: έναν σύνδεσμο στα μηνύματα που λαμβάνουν, μια πρόσκληση με email στη λίστα σας ή μια έρευνα στον ιστότοπό σας. Η παρακολούθηση συμμετοχών είναι από προεπιλογή απενεργοποιημένη. Αν την ενεργοποιήσετε («Ενεργοποίηση παρακολούθησης συμμετοχών»), κάθε παραλήπτης παίρνει προσωπικό σύνδεσμο, η συμμετοχή του συνδέεται με τη διεύθυνσή του, και το υποσέλιδο της πρόσκλησης, που το Survey.gr προσθέτει στα ελληνικά, τον ενημερώνει ότι ο δημιουργός της έρευνας μπορεί να δει τις απαντήσεις που δόθηκαν από αυτή τη διεύθυνση. Αποφασίστε πριν από την αποστολή και πείτε στους πελάτες αν οι απαντήσεις τους συνδέονται με τους ίδιους και ποιος θα τις δει.
Το Survey.gr δεν στέλνει αυτόματες υπενθυμίσεις. Ένα δεύτερο email, μόνο σε όσους δεν έχουν ανοίξει τον προσωπικό τους σύνδεσμο, το γράφετε και το στέλνετε εσείς: στην «Αποστολή νέου email» διαλέξτε «Δεν έχουν ανταποκριθεί στην πρόσκληση μέσω email». Η επιλογή αυτή λειτουργεί μόνο αν η παρακολούθηση ήταν ενεργή πριν από την πρώτη αποστολή. Κάθε ρύθμιση την εξηγεί ο οδηγός για την αποστολή ερωτηματολογίου με email.
Διαβάστε τα αποτελέσματα ανά ομάδα και διαχρονικά
Συγκρίνετε τις ομάδες για τις οποίες ρώτησε η έρευνα: προϊόντα, κανάλια, τακτικούς και περιστασιακούς πελάτες. Φιλτράρετε τα αποτελέσματα ανά απάντηση ή ανά ημερομηνία («Έρευνα συμπληρωμένη μεταξύ») και συγκρίνετε δύο ερωτήσεις στην καρτέλα «Πίνακας διασταύρωσης», που δουλεύει με ερωτήσεις μίας ή πολλαπλών απαντήσεων, πτυσσόμενα μενού και ερωτήσεις με εικόνες. Διαβάστε τις ανοιχτές απαντήσεις ανά θέμα. Μην παρουσιάζετε χωριστά μια ομάδα με λιγότερους από 10 ερωτώμενους: το Survey.gr δεν επιβάλλει ελάχιστο αριθμό, οπότε τον ελέγχετε εσείς. Κάθε απάντηση εμφανίζεται στα αποτελέσματα μόλις υποβληθεί, αλλά μια ανοιχτή σελίδα αποτελεσμάτων δεν ανανεώνεται μόνη της. Σχεδιάστε τις συγκρίσεις όσο γράφετε τις ερωτήσεις· πώς, το δείχνει ο οδηγός για τον σχεδιασμό ερωτηματολογίου για ανάλυση δεδομένων.
Η συνέχεια: απαντήστε, διορθώστε, ενημερώστε
Η έρευνα έχει νόημα μόνο αν κάνετε κάτι με τις απαντήσεις: απαντάτε σε όσους το ζήτησαν, διορθώνετε ό,τι επαναλαμβάνεται και λέτε τι αλλάξατε.
Επικοινωνήστε μόνο με όσους συμφώνησαν. Προσθέστε μια προαιρετική ερώτηση, «Μπορούμε να επικοινωνήσουμε μαζί σας για την απάντησή σας;», και κάτω από αυτήν μια ερώτηση «Στοιχεία επικοινωνίας». Η ερώτηση αυτή ελέγχει αν μια διεύθυνση email έχει σωστή μορφή, όχι αν υπάρχει. Δίπλα της γράψτε ότι τις απαντήσεις που συνοδεύονται από στοιχεία επικοινωνίας θα τις διαβάσει όποιος απαντά στους πελάτες, και ότι όλες οι άλλες απαντήσεις μένουν εμπιστευτικές και παρουσιάζονται μόνο συγκεντρωτικά. Με πρόσκληση μέσω email και ενεργή παρακολούθηση συμμετοχών βλέπετε ποιος απάντησε τι· τότε μη χαρακτηρίζετε την έρευνα εμπιστευτική, και γράψτε στην πρόσκληση ότι οι απαντήσεις συνδέονται με κάθε παραλήπτη. Μια γρήγορη προσωπική απάντηση μπορεί να ξανακερδίσει έναν πελάτη μετά από μια κακή εμπειρία, όχι όμως πάντα.
Διορθώστε ό,τι επαναλαμβάνεται. Ομαδοποιήστε τις ανοιχτές απαντήσεις ανά θέμα και δώστε σε κάθε θέμα που επανέρχεται έναν υπεύθυνο και μια προθεσμία. Ένα θυμωμένο σχόλιο είναι μια περίπτωση που χρειάζεται απάντηση· το ίδιο θέμα σε πολλά σχόλια είναι μια αλλαγή που πρέπει να γίνει.
Πείτε τι αλλάξατε. Ενημερώστε τους πελάτες για όσα αλλάξατε χάρη στις απαντήσεις τους: στο επόμενο ενημερωτικό σας email, στον ιστότοπο ή στην επόμενη πρόσκληση. Μέσα στην εταιρεία, μοιραστείτε τα αποτελέσματα με την «Εξαγωγή σε PDF» ή την «Εξαγωγή σε Excel»· τα μέλη ενός λογαριασμού ομάδας μπορούν να ανοίξουν και μόνα τους τα αποτελέσματα. Μη χρησιμοποιείτε ποτέ τη ρύθμιση «Επιλέξτε τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι δημόσια» για σχόλια πελατών: δείχνει κάθε ανοιχτή απάντηση σε όποιον έχει τον σύνδεσμο.
Με λίγα λόγια
Για να συλλέγετε συνεχώς σχόλια πελατών, μην περιμένετε τα παράπονα: πολλοί δυσαρεστημένοι πελάτες φεύγουν σιωπηλά, γι’ αυτό ρωτήστε τους. Υπολογίστε πόσο σας κοστίζει ένας χαμένος πελάτης, για να ξέρετε πόσο αξίζει να τον κρατήσετε. Στείλτε τη σύντομη έρευνα μετά από κάθε επαφή, με όριο ανά πελάτη, παράλληλα με την περιοδική μία ή δύο φορές τον χρόνο, και κρατήστε ανοιχτό ένα κανάλι στον ιστότοπό σας. Πείτε στους πελάτες ποιος θα δει τις απαντήσεις τους. Μετά απαντήστε σε όσους το ζήτησαν, διορθώστε ό,τι επαναλαμβάνεται και πείτε σε όλους τι άλλαξε. Το πρότυπο ερωτηματολογίου ικανοποίησης πελατών έχει 12 ερωτήσεις για την περιοδική έρευνα και μια γρήγορη έρευνα 2 ερωτήσεων μετά από κάθε επαφή.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο ικανοποίησης πελατών
12 ερωτήσεις για την περιοδική έρευνα και μια γρήγορη έρευνα 2 ερωτήσεων μετά από κάθε αγορά. Πριν από την αποστολή, αποφασίστε για την παρακολούθηση συμμετοχών και πείτε στους πελάτες ποιος θα δει τις απαντήσεις τους.
Δείτε το πρότυπο