Ο σχεδιασμός ερωτηματολογίου για ανάλυση δεδομένων στηρίζεται σε έναν σύντομο κανόνα: πριν γράψετε μια ερώτηση, αποφασίστε ποιον αριθμό πρέπει να σας δώσει. Ο τύπος της ερώτησης ορίζει ποιο γράφημα μπορείτε να φτιάξετε και ποιο ποσοστό μπορείτε να αναφέρετε. Όταν κάθε ερωτώμενος δίνει μία απάντηση, παίρνετε μερίδια ενός συνόλου που αθροίζουν στο 100%. Όταν δίνει πολλές, παίρνετε ποσοστά των ερωτώμενων που μαζί ξεπερνούν το 100%. Μια κλίμακα αξιολόγησης δίνει την κατανομή των απαντήσεων σε σημεία με συγκεκριμένη σειρά. Μια ανοιχτή ερώτηση δίνει κείμενο, που πρέπει να το κωδικοποιήσετε για να το μετρήσετε. Ο οδηγός απευθύνεται σε όποιον στήνει μια έρευνα σε διαδικτυακό εργαλείο. Αντιστοιχίζει κάθε τύπο ερώτησης με το γράφημα και τον βασικό αριθμό του, δείχνει τα λάθη που χαλούν την ανάλυση δεδομένων του ερωτηματολογίου και εξηγεί τι θα βρείτε στην οθόνη των αποτελεσμάτων.
Τα βασικά σημεία
- Μία απάντηση ανά ερωτώμενο δίνει μερίδια που αθροίζουν στο 100%. Δείξτε τα με ραβδόγραμμα· το κυκλικό διάγραμμα ταιριάζει μόνο σε έως πέντε κομμάτια, με ένα σαφώς μεγαλύτερο.
- Σε ερώτηση «επιλέξτε όλες όσες ισχύουν», αναφέρετε κάθε επιλογή ως ποσοστό των ερωτώμενων, ακόμη κι αν οι ράβδοι μαζί ξεπερνούν το 100%. Σε αυτόν τον τύπο ερώτησης, η στήλη % του εργαλείου δείχνει το μερίδιο επί όλων των επιλογών που σημειώθηκαν, όχι επί των ατόμων.
- Μια μεμονωμένη αξιολόγηση δεν είναι κλίμακα Likert. Δώστε της 5 έως 7 σημεία, μια λέξη σε κάθε σημείο και, αν η κλίμακα είναι διπολική, μεσαίο σημείο· παρουσιάστε ολόκληρη την κατανομή.
- Οι ανοιχτές απαντήσεις μετριούνται αφού κωδικοποιηθούν σε θεματικές κατηγορίες, και αυτό θέλει χρόνο.
Ξεκινήστε από το ποσοστό που θα αναφέρετε
Πριν γράψετε μια ερώτηση, γράψτε την πρόταση που θα προκύψει από αυτήν για την αναφορά σας («Το Χ% των πελατών…», «Οι τρεις συχνότεροι λόγοι είναι…»), το γράφημα που χρειάζεται και τις ομάδες που θα συγκρίνετε. Αν η πρόταση δεν γράφεται, η ερώτηση είτε δεν χρειάζεται είτε δεν είναι ακόμη σαφής. Κι αν δεν έχετε ξεκαθαρίσει ακόμη τον σκοπό ολόκληρης της έρευνας, αποφασίστε πρώτα ποιες πληροφορίες χρειάζεται η επιχείρησή σας.
Ένα παράδειγμα: θέλετε να μάθετε αν οι πελάτες του ηλεκτρονικού σας καταστήματος προτιμούν την παράδοση στο σπίτι ή την παραλαβή από το κατάστημα. Η πρόταση της αναφοράς θα μπορούσε να είναι «Το 58% προτιμά την παραλαβή από το κατάστημα» (όλοι οι αριθμοί στα παραδείγματα είναι υποθετικοί). Χρειάζεστε λοιπόν μια ερώτηση με μία απάντηση, με τις δύο επιλογές και μια τρίτη, «Δεν έχω προτίμηση», και ένα ραβδόγραμμα.
Έπειτα καταγράψτε τις ομάδες που θα συγκρίνετε, για παράδειγμα νέους και παλιούς πελάτες, και υπολογίστε πόσες απαντήσεις θα πάρετε από καθεμία. Ένα ποσοστό που στηρίζεται σε λιγότερες από 30 περίπου απαντήσεις μετακινείται κατά αρκετές ποσοστιαίες μονάδες με κάθε νέο ερωτώμενο, και το εργαλείο δεν ελέγχει αν δύο ομάδες διαφέρουν πραγματικά. Γράψτε τη βάση του ποσοστού (n, δηλαδή πόσοι απάντησαν) κάτω από κάθε γράφημα.
Τύπος ερώτησης, γράφημα και βασικός αριθμός: ο πίνακας
Στην ανάλυση δεδομένων ενός ερωτηματολογίου, κάθε αριθμός βγαίνει από συγκεκριμένο τύπο ερώτησης. Βρείτε στην πρώτη στήλη αυτό που θέλετε να αναφέρετε και διαβάστε όλη τη γραμμή. Τα είδη ερωτήσεων έχουν τα ονόματα που βλέπετε στον επεξεργαστή του Survey.gr.
| Τι θέλετε να αναφέρετε | Τύπος ερώτησης (όνομα στο εργαλείο) | Γράφημα | Βασικός αριθμός | Η παγίδα |
|---|---|---|---|---|
| Μερίδιο ενός συνόλου | Ερώτηση με μία απάντηση: «Μία απάντηση», «Πτυσσόμενα μενού», με εικόνες «Επιλογή μίας» | Ραβδόγραμμα· κυκλικό διάγραμμα μόνο για έως πέντε κομμάτια, με ένα σαφώς μεγαλύτερο | % όσων διάλεξαν κάθε επιλογή, επί όσων απάντησαν | Επιλογές που επικαλύπτονται ή αφήνουν κάποιους απέξω |
| Ποιες επιλογές διαλέγουν οι ερωτώμενοι | Όλες όσες ισχύουν: «Πολλαπλές απαντήσεις», με εικόνες «Επιλογή πολλαπλών» | Οριζόντιες ράβδοι, από τη μεγαλύτερη στη μικρότερη | % των ερωτώμενων που διάλεξαν κάθε επιλογή | Λάθος βάση· ράβδοι με άθροισμα πάνω από 100% |
| Μία αξιολόγηση | «Μία απάντηση» με 5 έως 7 σημεία, όλα με λέξεις, ή το στοιχείο «Κλίμακα Likert» (λέξεις μόνο στα δύο άκρα) | Ράβδοι με τη σειρά της κλίμακας | % στα δύο ανώτερα σημεία, μαζί με την κατανομή | Να την ονομάσετε κλίμακα Likert· σημεία χωρίς λέξεις |
| Πολλές δηλώσεις στην ίδια κλίμακα | Πίνακας: «Μία απάντηση / γραμμή» | Στοιβαγμένες ράβδοι, μία ανά δήλωση | % όσων συμφωνούν με κάθε δήλωση· αν οι δηλώσεις αποτελούν κλίμακα Likert, συνολική βαθμολογία από την εξαγωγή | Συμφωνία ανεξάρτητα από το περιεχόμενο (τάση συγκατάθεσης) |
| Μέσος όρος | «Αξιολόγηση με αστέρια», «Οδηγός» (το ρυθμιστικό) | Ράβδοι με τους μέσους όρους | Μέση βαθμολογία | Ο μέσος όρος κρύβει τη διασπορά |
| Προτεραιότητες | «Κατάταξη», «Λίστα κατανομής» | Ράβδοι με το ποσοστό όσων έβαλαν κάθε στοιχείο πρώτο· στη λίστα κατανομής, το μερίδιο κάθε στοιχείου στο σύνολο των μονάδων που κατανεμήθηκαν | % όσων το κατέταξαν πρώτο | Η μέση θέση συγκρίνεται μόνο αν όλοι κατέταξαν όλα τα στοιχεία |
| Ποσά και ημερομηνίες | «Αριθμός», «Ημερομηνία» | Εύρη τιμών ή ιστόγραμμα, μετά την εξαγωγή | Διάμεσος ή μέσος όρος, σε υπολογιστικό φύλλο | Η οθόνη δείχνει τις απαντήσεις μία μία |
| Λόγοι με τα λόγια των ερωτώμενων | «Μονή γραμμή», «Πολλαπλές γραμμές», «Γραμμές κειμένου» | Ράβδοι με τα κωδικοποιημένα θέματα | % όσων αναφέρουν κάθε θέμα | Χωρίς κωδικοποίηση δεν υπάρχει τίποτα να μετρήσετε |
| Διαφορές ανάμεσα σε ομάδες | Δύο ερωτήσεις επιλογής στο «Cross tabulation» | Πίνακας με πλήθη | «Από όσους…, πόσοι…» | Μόνο ερωτήσεις επιλογής, πτυσσόμενα μενού και ερωτήσεις με εικόνες· κελιά με λίγες απαντήσεις· κανένας στατιστικός έλεγχος της διαφοράς |
Τα αποτελέσματα βρίσκονται σε πέντε καρτέλες: «Περίληψη», «Ανάλυση», «Cross tabulation» (πίνακας διασταύρωσης δύο ερωτήσεων), «Ατομικές απαντήσεις» και «Διαχείριση φίλτρων». Στην καρτέλα «Ανάλυση», κάθε ερώτηση επιλογής έχει έναν πίνακα με πλήθος και ποσοστό και ένα ραβδόγραμμα με τα πλήθη, που με το «Αλλαγή τύπου διαγράμματος» γίνεται «Διάγραμμα πίτας». Αυτά είναι τα γραφήματα αποτελεσμάτων που δίνει έτοιμα το εργαλείο. Ό,τι δεν υπολογίζει η οθόνη το παίρνετε από εξαγωγή: υπάρχει και στην καρτέλα «Ανάλυση» και στην καρτέλα «Ατομικές απαντήσεις» (για το Excel από τις «Ατομικές απαντήσεις», ο σύνδεσμος έρχεται με email).
Μία απάντηση ανά ερωτώμενο: μερίδια του συνόλου
Στις ερωτήσεις κλειστού τύπου με μία απάντηση, τα ποσοστά αθροίζουν στο 100% όσων απάντησαν. Δύο κανόνες για τις επιλογές και ένας για το γράφημα εξασφαλίζουν ότι τα μερίδια αυτά είναι σωστά.
Επιλογές χωρίς επικαλύψεις και κενά
Κάθε ερωτώμενος πρέπει να βρίσκει ακριβώς μία επιλογή που του ταιριάζει. Μια λίστα οικογενειακής κατάστασης με «έγγαμος/η», «άγαμος/η» και «διαζευγμένος/η» αφήνει απέξω όσους είναι σε χηρεία ή ζουν με σύντροφο. Πάρτε τις κατηγορίες που χρησιμοποιεί η ΕΛΣΤΑΤ και ενεργοποιήστε το «Εμφάνιση επιλογής 'Άλλο'», για να προστεθεί η απάντηση «Άλλο (παρακαλούμε εξηγήστε)».
Οι ηλικιακές ομάδες 20–30 και 30–40 βάζουν κάθε τριαντάχρονο σε δύο θέσεις, και χωρίς ομάδα «κάτω των 20» οι νεότεροι δεν έχουν τι να διαλέξουν: γράψτε «κάτω των 20», «20–29», «30–39» και ούτω καθεξής. Δώστε στις ενδιάμεσες ομάδες το ίδιο εύρος και χρησιμοποιήστε τις ομάδες της ΕΛΣΤΑΤ ή της προηγούμενης έρευνάς σας, ώστε τα αποτελέσματα να συγκρίνονται· μια ανοιχτή πρώτη ή τελευταία ομάδα, όπως «65 και άνω», δεν είναι πρόβλημα. Οι μήνες χωρισμένοι σε Ιανουάριο–Φεβρουάριο, Μάρτιο–Ιούνιο και Αύγουστο–Νοέμβριο είναι άνισοι και παραλείπουν τον Ιούλιο και τον Δεκέμβριο· χωρίστε τον χρόνο σε τέσσερα τρίμηνα, έξι δίμηνα ή τρία τετράμηνα. Για τη διατύπωση της ίδιας της λίστας, δείτε πώς διατυπώνετε ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
Κυκλικό διάγραμμα ή ραβδόγραμμα
Το κυκλικό διάγραμμα (η γνωστή «πίτα») ταιριάζει μόνο όταν τα κομμάτια είναι έως πέντε και ένα είναι σαφώς μεγαλύτερο από τα άλλα. Σχεδιάστε το σε δύο διαστάσεις, όχι τρισδιάστατο, με το ποσοστό γραμμένο σε κάθε κομμάτι και με το μεγαλύτερο πρώτο. Σε κάθε άλλη περίπτωση προτιμήστε το ραβδόγραμμα, όπως συστήνει ο οδηγός Data visualisation: charts της βρετανικής κυβερνητικής υπηρεσίας Analysis Function (2022). Βάλτε τις ράβδους από τη μεγαλύτερη στη μικρότερη, εκτός αν οι κατηγορίες έχουν φυσική σειρά, όπως οι ηλικίες και οι μήνες.
Έπειτα δηλώστε τη βάση. Η γραμμή «Σύνολο» κάτω από κάθε πίνακα της καρτέλας «Ανάλυση» δείχνει πόσοι διάλεξαν κάποια επιλογή, μαζί με τις «Άλλες απαντήσεις». Συγκρίνετέ τη με τον αριθμό των συμμετοχών στην καρτέλα «Περίληψη» και δώστε και τους δύο αριθμούς, για παράδειγμα «το 58% των 212 που απάντησαν». Ράβδος για όσους παρέλειψαν την ερώτηση δεν υπάρχει· αν τη χρειάζεστε, προσθέστε την από την εξαγωγή.
Πολλές απαντήσεις ανά ερωτώμενο: ποσοστό των ερωτώμενων
Όταν οι ερωτώμενοι μπορούν να σημειώσουν πολλές επιλογές («Επιλέξτε όλες όσες ισχύουν»), αναφέρετε κάθε επιλογή ως ποσοστό όσων απάντησαν στην ερώτηση, με τις ράβδους από τη μεγαλύτερη στη μικρότερη. Το άθροισμά τους μπορεί να ξεπερνά το 100%, και αυτό είναι σωστό.
Και η μορφή της ερώτησης αλλάζει τους αριθμούς. Σε πείραμα του Pew Research Center με 4.581 ενήλικες στις ΗΠΑ (2018, δημοσίευση 2019), μια ερώτηση «ναι ή όχι» για κάθε στοιχείο έδωσε υψηλότερα ποσοστά από μια λίστα «επιλέξτε όλες όσες ισχύουν» και στα δώδεκα στοιχεία, κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο, ενώ η σειρά των στοιχείων από το συχνότερο στο σπανιότερο έμεινε σχεδόν ίδια. Το Pew χρησιμοποιεί πλέον τη μορφή «ναι ή όχι», επειδή ο ερωτώμενος σκέφτεται κάθε στοιχείο χωριστά. Η εκτίμησή του ότι τα υψηλότερα ποσοστά είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι δηλώνουν λιγότερα από όσα ισχύουν και όχι περισσότερα· γι' αυτό γράψτε στην αναφορά σας ποια μορφή χρησιμοποιήσατε. Αν σας ενδιαφέρει το ύψος του ποσοστού, ρωτήστε «ναι ή όχι» για κάθε στοιχείο· αν σας ενδιαφέρει μόνο η σειρά, αρκεί η λίστα. Προσέξτε και τι μετρά κάθε σημειωμένη επιλογή: η ερώτηση «Ποιους μήνες επισκεφθήκατε το κατάστημά μας;» μετρά ανθρώπους ανά μήνα, όχι επισκέψεις.
Η στήλη % του εργαλείου δεν είναι το ποσοστό των ερωτώμενων. Στις ερωτήσεις «Πολλαπλές απαντήσεις» και, με εικόνες, «Επιλογή πολλαπλών», δείχνει το μερίδιο κάθε επιλογής στο σύνολο των επιλογών που σημειώθηκαν, μαζί με όσα γράφτηκαν στο «Άλλο», και γι' αυτό αθροίζει στο 100%. Ας πούμε ότι απαντούν 100 άτομα και σημειώνουν συνολικά 150 επιλογές, 62 από αυτές για το email: η οθόνη δείχνει για το email περίπου 41%, ενώ email χρησιμοποιεί το 62% των ερωτώμενων. Διαιρέστε το πλήθος κάθε επιλογής με τον αριθμό όσων απάντησαν στην ερώτηση, που τον βρίσκετε στην εξαγωγή της καρτέλας «Ατομικές απαντήσεις».
Δύο ρυθμίσεις αλλάζουν την ίδια την ερώτηση. Ένας «Ελάχιστος αριθμός κουτιών που μπορούν να επιλεγούν» μεγαλύτερος από ένα αναγκάζει τους ερωτώμενους να σημειώσουν επιλογές που δεν θα διάλεγαν. Ένας «Μέγιστος αριθμός επιλογών» («επιλέξτε έως τρεις») μετατρέπει το «ποιες ισχύουν» σε «ποιες μετρούν περισσότερο», δηλαδή σε ερώτηση προτεραιότητας. Χρησιμοποιήστε τις μόνο όταν αυτή είναι η ερώτηση που θέλετε να κάνετε.
Κλίμακες αξιολόγησης και κλίμακα Likert: ποια κλίμακα για ποιο αποτέλεσμα
Κλίμακα Likert είναι ένα σύνολο δηλώσεων που απαντώνται όλες στην ίδια κλίμακα συμφωνίας–διαφωνίας και συνδυάζονται σε μία βαθμολογία. Μια μεμονωμένη ερώτηση «βαθμολογήστε από το 1 έως το 5» είναι ερώτηση με κλίμακα αξιολόγησης και παρουσιάζεται με την κατανομή των απαντήσεών της. Το στοιχείο «Κλίμακα Likert» του εργαλείου είναι μια τέτοια μεμονωμένη αξιολόγηση: μία κλίμακα 2 έως 10 σημείων, με λέξεις μόνο στα δύο άκρα και με πλήθος και ποσοστό για κάθε σημείο.
Μονοπολική ή διπολική κλίμακα
Μια διπολική κλίμακα (από «πολύ δυσαρεστημένος/η» έως «πολύ ικανοποιημένος/η») χρειάζεται μεσαίο σημείο και τον ίδιο αριθμό σημείων σε κάθε πλευρά. Μια μονοπολική (από «καθόλου σημαντικό» έως «εξαιρετικά σημαντικό») δεν έχει μεσαίο σημείο, και συνήθως της αρκούν πέντε σημεία.
Πόσα σημεία;
Πέντε έως επτά σημεία είναι η ασφαλής επιλογή. Στην ανασκόπηση των Krosnick και Presser (2010), η αξιοπιστία ανεβαίνει από τα δύο έως τα πέντε σημεία, ενώ πάνω από τα επτά το κέρδος είναι ελάχιστο και γίνεται δυσκολότερο να δώσετε λέξη σε κάθε σημείο· οι κλίμακες τριών σημείων έχουν τη χειρότερη επίδοση. Πέρα από αυτά τα όρια τα ευρήματα δεν συμφωνούν: στο περιοδικό Survey Practice (Maitland, 2009) αναφέρεται μια μεγάλη μελέτη όπου οι σύντομες κλίμακες τα πήγαν καλά, αλλά και ένα επιχείρημα υπέρ κλιμάκων έως 11 σημείων με λέξεις μόνο στα δύο άκρα. Άρα μια κλίμακα 0–10 στέκει όταν τη χρειάζεστε, για παράδειγμα για να συγκρίνετε με παλαιότερες μετρήσεις σας.
Λέξεις σε κάθε σημείο
Μια λέξη σε κάθε σημείο κάνει τις απαντήσεις πιο αξιόπιστες, και οι λέξεις πρέπει να χωρίζουν την κλίμακα σε περίπου ίσα βήματα. Το στοιχείο «Κλίμακα Likert» βάζει λέξεις μόνο στα άκρα. Για να ονομάσετε κάθε σημείο, χρησιμοποιήστε το «Μία απάντηση» με μία επιλογή ανά σημείο ή το «Μία απάντηση / γραμμή» με μία στήλη ανά σημείο.
Το μεσαίο σημείο
Σε διπολική κλίμακα, κρατήστε το μεσαίο σημείο. Οι Krosnick και Presser αναφέρουν ευρήματα (O'Muircheartaigh, Krosnick και Helic, 1999) ότι το μεσαίο σημείο βελτιώνει την αξιοπιστία και την εγκυρότητα και ότι, όταν λείπει, όσοι βρίσκονται πραγματικά στη μέση διαλέγουν στην τύχη ένα γειτονικό σημείο· ο φόβος ότι προσελκύει όσους απαντούν χωρίς σκέψη δεν επιβεβαιώνεται με συνέπεια. Αφαιρέστε το μόνο όταν η ερώτηση είναι απόφαση που πρέπει να γείρει προς μία πλευρά, και πείτε το στην αναφορά σας.
Διατυπώσεις «συμφωνώ – διαφωνώ»
Οι δηλώσεις «συμφωνώ – διαφωνώ» ευνοούν τη συμφωνία ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους, κάτι που λέγεται τάση συγκατάθεσης (acquiescence). Την περιορίζετε με μια ευθεία ερώτηση που έχει απαντήσεις με λέξεις («Πόσο ικανοποιημένος/η είστε από την παράδοση;») ή με επιλογή ανάμεσα σε δύο αντίθετες δηλώσεις.
Πώς παρουσιάζετε μια αξιολόγηση;
Δείξτε ολόκληρη την κατανομή με ράβδους, με τη σειρά της κλίμακας, όχι με κυκλικό διάγραμμα, και έναν βασικό αριθμό, όπως «το 71% είναι ικανοποιημένο ή πολύ ικανοποιημένο». Όταν ενώνετε σημεία, χάνετε πληροφορία: σε μια μελέτη που αναφέρουν οι Krosnick και Presser, η αξιοπιστία ήταν 0,83 για αξιολόγηση έξι σημείων και 0,71 όταν οι ίδιες απαντήσεις ομαδοποιήθηκαν σε δύο κατηγορίες. Κρατήστε τον πλήρη πίνακα και βάλτε την κατανομή δίπλα σε κάθε μέσο όρο. Η «Αξιολόγηση με αστέρια» και ο «Οδηγός» δείχνουν στην οθόνη έναν μέσο όρο ανά στοιχείο και όχι την κατανομή· πάρτε την από την εξαγωγή.
Πώς μετράτε τις ανοιχτές απαντήσεις;
Οι ανοιχτές απαντήσεις μετριούνται με κωδικοποίηση: διαβάζετε ένα μέρος τους, γράφετε έναν σύντομο κατάλογο θεματικών κατηγοριών, αντιστοιχίζετε κάθε απάντηση σε μία ή περισσότερες κατηγορίες και μετράτε. Όταν δύο άτομα κωδικοποιούν τις ίδιες απαντήσεις και συγκρίνουν, τα πλήθη είναι πιο αξιόπιστα. Ο βασικός αριθμός γίνεται τότε κάτι σαν «το 28% αναφέρει την τιμή», σε ραβδόγραμμα με τα θέματα.
Η κωδικοποίηση θέλει χρόνο, και οι ερωτώμενοι παραλείπουν τις ανοιχτές ερωτήσεις πολύ συχνότερα. Στο διαδικτυακό πάνελ American Trends Panel του Pew Research Center, οι ανοιχτές ερωτήσεις της περιόδου 2018–2021 έμειναν αναπάντητες κατά μέσο όρο από το 18% περίπου των ερωτώμενων (από 3% έως λίγο πάνω από 50%), έναντι 1–2% για τις κλειστές. Βάλτε λίγες ανοιχτές ερωτήσεις, μόνο για τους λόγους που θέλετε να ακούσετε με τα λόγια των ίδιων των ερωτώμενων. Σε μια πιλοτική δοκιμή, μια ανοιχτή ερώτηση σάς δίνει και τη λίστα απαντήσεων για μια κλειστή. Για το τι κερδίζετε και τι χάνετε με κάθε μορφή, δείτε τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα ερωτήσεων ανοιχτού και κλειστού τύπου και πότε ταιριάζει μια ανοιχτή ερώτηση.
Η καρτέλα «Ανάλυση» παραθέτει τις ανοιχτές απαντήσεις μία μία, με την ημερομηνία τους, χωρίς να τις ομαδοποιεί ή να τις μετρά. Κάντε εξαγωγή από την καρτέλα «Ατομικές απαντήσεις» και κωδικοποιήστε τις σε υπολογιστικό φύλλο.
Υποχρεωτικές απαντήσεις και «δεν ξέρω»: προστατέψτε τη βάση
Ορίστε μια ερώτηση ως υποχρεωτική μόνο όταν κάθε ερωτώμενος μπορεί πραγματικά να την απαντήσει, όπως μια ερώτηση φίλτρου από την οποία εξαρτώνται οι κανόνες λογικής. Αλλιώς η αναγκαστική απάντηση γίνεται εικασία, και η AAPOR, η αμερικανική ένωση ερευνητών της κοινής γνώμης, προειδοποιεί στις βέλτιστες πρακτικές της ότι οι υποχρεωτικές απαντήσεις αυξάνουν τον κίνδυνο να εγκαταλείψει κάποιος την έρευνα στη μέση.
- Η ερώτηση μπορεί να μην αφορά όλους (χρησιμοποιήσατε την υπηρεσία;): προσθέστε «Δεν ισχύει για μένα» ή «Δεν γνωρίζω».
- Κλίμακα γνώμης ή ικανοποίησης: μην προσθέτετε σημείο «Δεν έχω άποψη». Οι Krosnick και Presser αναφέρουν ότι το διαλέγουν και άνθρωποι που έχουν άποψη, και η ποιότητα των δεδομένων πέφτει. Καλύτερα κάντε την αξιολόγηση προαιρετική.
- Ευαίσθητη ερώτηση: αφήστε τον ερωτώμενο να την παραλείψει ή να διαλέξει «Προτιμώ να μην απαντήσω».
Αναφέρετε πόσοι απάντησαν σε κάθε ερώτηση. Όταν όσοι την παραλείπουν διαφέρουν από όσους την απαντούν, το αποτέλεσμα έχει μεροληψία μη απόκρισης. Η «Υποχρεωτική απάντηση» ορίζεται χωριστά για κάθε ερώτηση και από προεπιλογή είναι απενεργοποιημένη· μια υποχρεωτική ερώτηση που την κρύβει ένας κανόνας λογικής δεν εμποδίζει την υποβολή.
Δοκιμάστε την ανάλυση πριν στείλετε το ερωτηματολόγιο
Απαντήστε μία φορά οι ίδιοι στο προσχέδιο, με ακραίες απαντήσεις, και ζητήστε από λίγους συναδέλφους να το συμπληρώσουν. Έπειτα ανοίξτε την οθόνη των αποτελεσμάτων και γράψτε τις προτάσεις της αναφοράς σας με ό,τι βλέπετε· αν μια πρόταση δεν γράφεται, αλλάξτε την ερώτηση τώρα. Η καναδική στατιστική υπηρεσία Statistics Canada σημειώνει ότι μια πιλοτική δοκιμή με πολύ λίγα άτομα αρκεί για να φανούν τα περισσότερα προβλήματα διατύπωσης και σειράς. Πριν ξεκινήσετε την έρευνα, διαγράψτε τις δοκιμαστικές απαντήσεις από την καρτέλα «Ατομικές απαντήσεις» (η διαγραφή είναι οριστική). Δείτε επίσης τον οδηγό για τη σειρά των ερωτήσεων και τη δοκιμή του προσχεδίου και τους κανόνες διατύπωσης κάθε ερώτησης.
Η σειρά των ερωτήσεων
Μια ερώτηση που προηγείται μπορεί να αλλάξει τις απαντήσεις σε μια επόμενη. Γι' αυτό πηγαίνετε από το γενικό στο ειδικό και, αν επαναλαμβάνετε την έρευνα, κρατάτε κάθε ερώτηση που παρακολουθείτε διαχρονικά στην ίδια θέση. Ξεκινήστε με εύκολες ερωτήσεις πάνω στο θέμα και αφήστε τα δημογραφικά στοιχεία προς το τέλος, εκτός αν κάποιο από αυτά είναι ερώτηση φίλτρου που κρίνει ποιος συνεχίζει.
Με λίγα λόγια
Ένα ερωτηματολόγιο σχεδιασμένο για την ανάλυση ξεκινά από την αναφορά: γράφετε πρώτα την πρόταση και το γράφημα κάθε ερώτησης και μετά διαλέγετε τον τύπο που τα δίνει. Κρατήστε χωριστά τα τέσσερα είδη αποτελέσματος (μερίδια ενός συνόλου, ποσοστά των ερωτώμενων, κατανομή σε κλίμακα, κωδικοποιημένα θέματα). Πριν στείλετε την έρευνα, ελέγξτε ότι η οθόνη των αποτελεσμάτων σάς επιτρέπει να γράψετε κάθε πρόταση, και σημειώστε τι θα πάρετε από την εξαγωγή, όπως το ποσοστό των ερωτώμενων σε μια ερώτηση «Πολλαπλές απαντήσεις» ή την κατανομή πίσω από τον μέσο όρο μιας ερώτησης «Οδηγός».
Για εξάσκηση, ανοίξτε το έτοιμο πρότυπο αξιολόγησης προϊόντος ή υπηρεσίας, γράψτε μια πρόταση αναφοράς για καθεμία από τις ερωτήσεις του και διορθώστε, πριν το στείλετε, όποια ερώτηση δεν μπορεί να δώσει τον αριθμό της.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο αξιολόγησης προϊόντος ή υπηρεσίας
Δύο πρότυπα, με 9 και 8 ερωτήσεις· το πρώτο έχει 7 ερωτήσεις επιλογής, 1 πίνακα και 1 ανοιχτή. Γράψτε για καθεμία την πρόταση της αναφοράς σας πριν το στείλετε.
Δείτε το πρότυπο