Όταν δημιουργείτε μια έρευνα με βάση τις πληροφορίες που χρειάζεται η επιχείρησή σας, η μορφή κάθε ερώτησης προκύπτει από δύο πράγματα που έχετε ήδη αποφασίσει: την απόφαση που θα στηρίξει η έρευνα και τον αριθμό που θα παρουσιάσετε στην αναφορά σας. Κλειστή ερώτηση κάνετε όταν γνωρίζετε τις πιθανές απαντήσεις και θέλετε να τις μετρήσετε και να τις συγκρίνετε. Ανοιχτή, όταν δεν μπορείτε ακόμη να τις απαριθμήσετε ή όταν χρειάζεστε τα λόγια του ερωτώμενου, την αιτιολόγηση μιας βαθμολογίας ή έναν ακριβή αριθμό. Για τις αξιολογήσεις: 5 έως 7 σημεία με λέξεις και μεσαίο σημείο στη διπολική κλίμακα.
Τα βασικά σημεία
- Ο αριθμός που θα αναφέρετε κρίνει αν η ερώτηση θα είναι κλειστή, ανοιχτή ή κλίμακα.
- Κλειστή όταν ξέρετε τις απαντήσεις· ανοιχτή όταν δεν τις ξέρετε ακόμη ή χρειάζεστε αιτιολόγηση ή ακριβή αριθμό.
- Βάλτε στην κλειστή ερώτηση κάθε πιθανή απάντηση: το «Άλλο» δεν διορθώνει μια ελλιπή λίστα.
- Κλίμακες: 5–7 σημεία, μια λέξη σε κάθε σημείο και μεσαίο σημείο στη διπολική κλίμακα.
Από την απόφαση στη μορφή της ερώτησης
Τη μορφή της ερώτησης τη διαλέγετε αφού έχετε γράψει ποια απόφαση θα στηρίξει η έρευνα και ποιον αριθμό θα παρουσιάσετε (δείτε τι να αποφασίσετε πριν γράψετε τις ερωτήσεις). Πάρτε για παράδειγμα έναν φούρνο που θέλει να βγάλει νέο ψωμί: η σωστή ερώτηση εξαρτάται από το στάδιο.
Όταν δεν ξέρετε ακόμη τις επιλογές
Μια λίστα θα είχε μόνο εικασίες, γι’ αυτό ο φούρνος κάνει πρώτα μια ανοιχτή ερώτηση, σε πιλοτική έρευνα ή σε έναν πρώτο γύρο: «Τι ψωμί θα θέλατε να βρίσκετε στον φούρνο μας;» Έπειτα ομαδοποιεί τις απαντήσεις και μετατρέπει τις συχνότερες σε επιλογές μιας κλειστής ερώτησης. Αυτό θέλει περισσότερες απαντήσεις από όσες δίνει μια γρήγορη δοκιμή με λίγα άτομα· δείτε πώς μετατρέπετε τις ανοιχτές απαντήσεις σε κλειστή λίστα. Στην κύρια έρευνα κρατά το «Άλλο» με πεδίο κειμένου και διαβάζει τι γράφουν εκεί.
Όταν διαλέγετε ανάμεσα σε γνωστές επιλογές
Όταν ο φούρνος διαλέγει πια ανάμεσα σε δύο ψωμιά, ας πούμε ζέας με προζύμι και σίκαλης με σπόρους, η ερώτηση είναι κλειστή: «Ποιο από τα δύο θα αγοράζατε πρώτα;», με επιλογές τα δύο ψωμιά, «Κανένα από τα δύο» και, αν χρειάζεται, «Άλλο». Η απάντηση δείχνει προτίμηση, όχι αν το ψωμί θα πουλήσει· ρωτήστε λοιπόν και αν θα το αγόραζαν, πόσο συχνά και σε ποια τιμή. Το ποσοστό όσων λένε ότι θα το αγόραζαν διαβάστε το ως σύγκριση ανάμεσα στα δύο ψωμιά ή στους γύρους της έρευνας, όχι ως πρόβλεψη πωλήσεων: οι άνθρωποι λένε «ναι» συχνότερα απ’ ό,τι αγοράζουν.
Κλειστή ή ανοιχτή ερώτηση: η μορφή ανάλογα με την πληροφορία
Στην κλειστή ερώτηση ο ερωτώμενος διαλέγει από απαντήσεις που ετοιμάσατε· στην ανοιχτή απαντά με δικά του λόγια. Η ερώτηση κλειστού τύπου είναι ο κανόνας: απαντιέται γρήγορα και οι απαντήσεις της μετριούνται αμέσως και συγκρίνονται από έρευνα σε έρευνα.
Η λίστα όμως κατευθύνει τις απαντήσεις. Μετά τις προεδρικές εκλογές του 2008 στις ΗΠΑ, το Pew Research Center ρώτησε ψηφοφόρους ποιο ζήτημα μέτρησε περισσότερο στην ψήφο τους: όταν «η οικονομία» ήταν ανάμεσα στις επιλογές που τους διάβαζαν, τη διάλεξε το 58%· όταν η ερώτηση ήταν ανοιχτή, την ανέφερε μόνο το 35%. Από την άλλη, οι ανοιχτές ερωτήσεις μένουν συχνότερα αναπάντητες, και κάποιος πρέπει να διαβάσει και να ομαδοποιήσει τις απαντήσεις πριν τις μετρήσει· τα στοιχεία υπάρχουν στο άρθρο για τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των ανοιχτών και των κλειστών ερωτήσεων.
| Τι χρειάζεστε να μάθετε | Μορφή (όνομα στο εργαλείο) | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Ποια από τις γνωστές επιλογές διαλέγουν οι ερωτώμενοι | Κλειστή ερώτηση με μία απάντηση («Μία απάντηση») | Ποιο από τα δύο νέα ψωμιά θα αγοράζατε πρώτα; |
| Όλες τις επιλογές που ισχύουν για τον ερωτώμενο | Κλειστή ερώτηση με πολλές απαντήσεις («Πολλαπλές απαντήσεις») | Πού αγοράζετε ψωμί; Επιλέξτε όσα ισχύουν. |
| Πόσο έντονη είναι μια γνώμη | Κλίμακα αξιολόγησης 5–7 σημείων με λέξεις: «Μία απάντηση» με μία επιλογή ανά σημείο (το στοιχείο «Κλίμακα Likert» βάζει λέξεις μόνο στα άκρα) ή, για πολλές δηλώσεις στην ίδια κλίμακα, «Μία απάντηση / γραμμή» | Πόσο ικανοποιημένος/η είστε από τη φρεσκάδα του ψωμιού; |
| Ένα ακριβές ποσό | Ανοιχτή ερώτηση για αριθμό («Αριθμός») | Πόσα ευρώ θα δίνατε για ένα καρβέλι; |
| Τον λόγο πίσω από μια βαθμολογία | Προαιρετική ανοιχτή ερώτηση μετά τη βαθμολογία («Μονή γραμμή» ή «Πολλαπλές γραμμές») | Ποιος είναι ο κύριος λόγος για τη βαθμολογία σας; |
| Απαντήσεις που δεν μπορείτε ακόμη να απαριθμήσετε | Ανοιχτή ερώτηση, πριν από την κλειστή | Τι ψωμί θα θέλατε να βρίσκετε στον φούρνο μας; |
Η «Υποχρεωτική απάντηση» είναι από προεπιλογή απενεργοποιημένη· αφήστε τις ανοιχτές ερωτήσεις προαιρετικές, γιατί η υποχρεωτική απάντηση κάνει περισσότερους να εγκαταλείπουν το ερωτηματολόγιο.
Κλίμακα αξιολόγησης: πόσα σημεία και το μεσαίο σημείο
Η διπολική κλίμακα (από «πολύ δυσαρεστημένος/η» έως «πολύ ικανοποιημένος/η») έχει μεσαίο σημείο και ίσο αριθμό σημείων σε κάθε πλευρά· η μονοπολική (από «καθόλου σημαντικό» έως «εξαιρετικά σημαντικό») δεν έχει μεσαίο σημείο.
Για μία αξιολόγηση, η ασφαλής επιλογή είναι 5 έως 7 σημεία (Krosnick και Presser, 2010· Maitland, 2009). Τα τρία σημεία δίνουν αισθητά λιγότερο αξιόπιστες απαντήσεις, ενώ μια κλίμακα 0–10 δικαιολογείται όταν τη χρειάζεστε. Μια λέξη σε κάθε σημείο κάνει τις απαντήσεις πιο αξιόπιστες.
Σε διπολική κλίμακα, κρατήστε το μεσαίο σημείο: κατά τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία (Krosnick και Presser, 2010), βελτιώνει την αξιοπιστία και την εγκυρότητα, ενώ ο φόβος ότι μαζεύει απαντήσεις χωρίς σκέψη επιβεβαιώνεται μόνο εν μέρει. Αφαιρέστε το μόνο όταν η ερώτηση είναι απόφαση που πρέπει να γείρει προς μία πλευρά, και γράψτε το στην αναφορά.
Ένας πρακτικός έλεγχος, όχι κανόνας: αν οι περισσότεροι διάλεγαν τη μέση και η απόφασή σας δεν άλλαζε, ίσως ζητάτε γνώμη ενώ χρειάζεστε επιλογή· ρωτήστε τότε για την επιλογή. Αλλιώς, ένα μεγάλο ποσοστό στη μέση είναι κι αυτό αποτέλεσμα. Για τα στοιχεία αναλυτικά, δείτε πώς διαλέγετε την κλίμακα και το γράφημα για τον αριθμό που θα αναφέρετε.
Σύντομη λίστα ελέγχου
- Ξαναδιαβάστε την απόφαση που γράψατε και τον αριθμό που θα αναφέρετε, και διαλέξτε από αυτά τη μορφή κάθε ερώτησης.
- Κάντε τις περισσότερες ερωτήσεις κλειστές, την καθεμία με πλήρη λίστα επιλογών.
- Προσθέστε λίγες ανοιχτές ερωτήσεις για τα λόγια των ερωτώμενων, αιτιολογήσεις ή ακριβείς αριθμούς, και ορίστε ποιος θα διαβάσει τις απαντήσεις.
- Δεν ξέρετε τις επιλογές; Κάντε πρώτα μια ανοιχτή ερώτηση και μετά φτιάξτε τη λίστα.
- Στις αξιολογήσεις, βάλτε 5–7 σημεία με λέξεις και μεσαίο σημείο στη διπολική κλίμακα.
- Μετά διατυπώστε κάθε ερώτηση με απλές λέξεις και για ένα μόνο πράγμα.
Με λίγα λόγια
Η μορφή κάθε ερώτησης ακολουθεί τις πληροφορίες που χρειάζεστε: κλειστή για ό,τι μπορείτε να απαριθμήσετε και να μετρήσετε, ανοιχτή για ό,τι δεν απαριθμείται ακόμη, για αιτιολογήσεις και ακριβείς αριθμούς, και κλίμακα προσαρμοσμένη στη σύγκριση που θα κάνετε. Αν ερευνάτε νέο προϊόν, ξεκινήστε από το έτοιμο πρότυπο έρευνας αγοράς.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο έρευνας αγοράς
8 ερωτήσεις για νέο προϊόν: 1 βαθμολογία με εικόνες, 4 ερωτήσεις επιλογής, 2 ανοιχτές και 1 πεδίο για την αναμενόμενη τιμή. Πριν από την ερώτηση 1 προσθέστε περιγραφή ή φωτογραφία του προϊόντος σας.
Δείτε το πρότυπο