Η αξιολόγηση εξ αποστάσεως εκπαίδευσης από τους εκπαιδευόμενους γίνεται σε δύο χρονικές στιγμές: με έναν σύντομο έλεγχο όσο τρέχει το πρόγραμμα και με ένα ερωτηματολόγιο στο τέλος. Έτσι μαθαίνετε πώς λειτουργεί το πρόγραμμα για όσους το παρακολουθούν (ρυθμός, φόρτος, υλικό, πλατφόρμα, βοήθεια) όσο μπορείτε ακόμη να αλλάξετε κάτι. Στην εξ αποστάσεως και στην υβριδική εκπαίδευση δεν βλέπετε πρόσωπα που μπερδεύονται ή κουράζονται· πρέπει να ρωτήσετε. Ο οδηγός είναι για όποιον οργανώνει μάθημα ή πρόγραμμα online, σε κολέγιο, κέντρο διά βίου μάθησης, πανεπιστήμιο ή εταιρεία. Θα βρείτε πότε και τι να ρωτήσετε, πώς να κρατήσετε την έρευνα σύντομη, πώς να πάρετε ειλικρινείς και αρκετές απαντήσεις χωρίς να υποσχεθείτε ανωνυμία και τι να κάνετε με τα αποτελέσματα.
Τα βασικά σημεία
- Ρωτήστε δύο φορές: με λίγες ερωτήσεις στη μέση του προγράμματος και πιο αναλυτικά στο τέλος.
- Ρωτήστε για τον ρυθμό, τον φόρτο, το υλικό, την πλατφόρμα, τη βοήθεια και τις εργασίες, και προσθέστε μία ανοιχτή ερώτηση.
- Πείτε ποιος διαβάζει τις ατομικές απαντήσεις και δείξτε μόνο συγκεντρωτικά αποτελέσματα, για ομάδες τουλάχιστον 10 ατόμων. Μην υπόσχεστε ανωνυμία.
- Πείτε στους εκπαιδευόμενους τι αλλάξατε χάρη στις απαντήσεις τους.
Πότε ρωτάτε: στη μέση και στο τέλος του προγράμματος
Λίγες ερωτήσεις μετά την πρώτη ενότητα ή γύρω στη μέση, όσο ο ρυθμός και ο φόρτος μπορούν ακόμη να αλλάξουν, και ένα πληρέστερο ερωτηματολόγιο στο τέλος, για τον επόμενο κύκλο. Ένα διαδικτυακό σεμινάριο μίας ημέρας χρειάζεται μόνο το δεύτερο, την ίδια μέρα. Ο καθένας απαντά όταν τον βολεύει, ακόμη και μετά τη δουλειά ή από άλλη χρονική ζώνη.
Στο online μάθημα ο ενδιάμεσος έλεγχος μετράει περισσότερο: οι κάμερες μένουν κλειστές και όποιος δυσκολεύεται απλώς σταματά να συνδέεται. Έρευνες για τη διδασκαλία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση βρήκαν ότι οι διδάσκοντες που ζητούν σχόλια στη μέση του μαθήματος και τα συζητούν με τους φοιτητές παίρνουν υψηλότερες βαθμολογίες στην τελική αξιολόγηση.
Το τελικό ερωτηματολόγιο στέλνεται την τελευταία εβδομάδα, όσο οι εκπαιδευόμενοι μπαίνουν ακόμη στην πλατφόρμα, και κλείνει περίπου μία εβδομάδα αργότερα. Κρατήστε το μακριά από την εξέταση: όποιος απαντά αμέσως μετά από ένα διαγώνισμα μιλά για το διαγώνισμα. Το ίδρυμά σας μπορεί να κάνει δική του αξιολόγηση· αυτή η έρευνα είναι δική σας. Έτοιμες ερωτήσεις, και δύο για τη μέση, θα βρείτε στο ερωτηματολόγιο αξιολόγησης μαθήματος.
Πόσες απαντήσεις χρειάζεστε εξαρτάται από τον σκοπό: για να βελτιώσετε το πρόγραμμα αρκούν λίγα συγκεκριμένα σχόλια, για να συγκρίνετε κύκλους χρειάζεστε απαντήσεις από τους περισσότερους εκπαιδευόμενους. Και η έρευνα δεν μετρά τον διδάσκοντα: οι βαθμολογίες επηρεάζονται από τον βαθμό που περιμένει κανείς και από άλλους παράγοντες άσχετους με τη διδασκαλία, και δεν σχετίζονται με το πόσα έμαθαν οι φοιτητές.
Τι να ρωτήσετε τους εκπαιδευόμενους
Ρωτήστε πώς λειτουργεί το πρόγραμμα για τον εκπαιδευόμενο, όχι για τα πάντα. Όσοι αξιολογούν τον σχεδιασμό διαδικτυακών μαθημάτων εξετάζουν το υλικό, τις δραστηριότητες και την αλληλεπίδραση, την τεχνολογία, την υποστήριξη και την αξιολόγηση των εκπαιδευομένων. Δύο πράγματα όμως, τον ρυθμό και τον φόρτο, σας τα λένε μόνο οι εκπαιδευόμενοι: ρωτήστε πρώτα γι’ αυτά. Ένα ερωτηματολόγιο εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μπορεί να ξεκινήσει από τον πίνακα:
| Θέμα | Παράδειγμα ερώτησης | Απάντηση |
|---|---|---|
| Ρυθμός | «Ο ρυθμός των δύο τελευταίων εβδομάδων ήταν…» πολύ αργός / όσο έπρεπε / πολύ γρήγορος | μία απάντηση |
| Φόρτος | «Πόσες ώρες την εβδομάδα σάς πήρε το πρόγραμμα;» με διαστήματα γύρω από τις ώρες που ανακοινώσατε | μία απάντηση |
| Υλικό | «Ποιο υλικό σάς βοήθησε περισσότερο και ποιο προσπεράσατε;» | λίστα επιλογών ή σύντομο κείμενο |
| Πλατφόρμα | «Είχατε πρόβλημα να ανοίξετε ή να δείτε κάποιο υλικό; Ποιο και από ποια συσκευή;» | Ναι / Όχι και σύντομο κείμενο |
| Βοήθεια και επικοινωνία | «Όταν κολλούσατε κάπου, παίρνατε απάντηση εγκαίρως;» | μία απάντηση |
| Αξιολόγηση | «Ξέρετε τι ζητείται για την τελική εργασία;» | Ναι / Εν μέρει / Όχι |
| Συνολικά | «Συνολικά, πώς σας φαίνεται μέχρι τώρα το πρόγραμμα;» | πεντάβαθμη κλίμακα, από το χειρότερο στο καλύτερο, με ετικέτα και στα δύο άκρα |
| Μία αλλαγή | «Αν αλλάζαμε ένα μόνο πράγμα στο υπόλοιπο πρόγραμμα, τι θα σας βοηθούσε περισσότερο;» | ανοιχτή, προαιρετική |
Η ικανοποίηση δεν είναι μάθηση: μια ευχαριστημένη ομάδα μπορεί να έχει μάθει λίγα. Το αν το πρόγραμμα άλλαξε όσα μπορούν να κάνουν οι συμμετέχοντες θα το δείξει ένα τεστ ή ένας έλεγχος αργότερα· για την τηλεκατάρτιση εργαζομένων υπάρχει έτοιμο ερωτηματολόγιο αξιολόγησης σεμιναρίου. Τη διδασκαλία κάθε εκπαιδευτικού την αξιολογεί χωριστό ερωτηματολόγιο, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού.
Σε μια σύγκριση των ίδιων μαθημάτων που αξιολογήθηκαν σε χαρτί και online, τα online ερωτηματολόγια έφεραν περισσότερα γραπτά σχόλια, που εξηγούσαν συχνότερα και το γιατί. Οι ανοιχτές ερωτήσεις όμως παραλείπονται συχνότερα: βάλτε μία ή δύο, τύπου «Ανοιχτό κείμενο», χωρίς «Υποχρεωτική απάντηση». Δείτε πότε αξίζει μια ανοιχτή ερώτηση.
Σύντομο ερωτηματολόγιο, εύκολο και από το κινητό
Σε δοκιμές, τα συντομότερα ηλεκτρονικά ερωτηματολόγια συγκέντρωσαν περισσότερες απαντήσεις. Για τον ενδιάμεσο έλεγχο αρκούν τρεις με πέντε ερωτήσεις· στο τέλος, ρωτήστε μόνο ό,τι θα χρησιμοποιήσετε στην ανάλυση.
Πολλοί απαντούν από το κινητό, και μια ερώτηση τύπου «Πίνακας» μένει πίνακας και στη μικρή οθόνη: προτιμήστε σύντομες ξεχωριστές ερωτήσεις. Πριν στείλετε την έρευνα, ανοίξτε τη σε ένα κινητό και μετρήστε πόση ώρα θέλει. Βάλτε όλες τις ερωτήσεις σε μία σελίδα με την «Κλασική έρευνα (πολλαπλές ερωτήσεις ανά σελίδα)» ή επιλέξτε «Μία ερώτηση τη φορά».
Ειλικρινείς απαντήσεις: ποιος βλέπει τι
Οι εκπαιδευόμενοι απαντούν ειλικρινά όταν ξέρουν ποιος θα δει τις απαντήσεις τους και πώς θα χρησιμοποιηθούν τα αποτελέσματα. Βοηθά το ότι απαντούν μόνοι τους σε μια οθόνη: σε ευαίσθητες ερωτήσεις, οι απαντήσεις online χωρίς συνεντευξιαστή είναι ακριβέστερες. Σε ένα μάθημα όμως το εμπόδιο είναι ο βαθμός: όποιος δεν θα πει σε βιντεοκλήση ότι ο φόρτος είναι διπλάσιος από όσο ανακοινώθηκε θα το γράψει μόνο αν ξέρει ποιος θα το διαβάσει.
Στην εισαγωγή της έρευνας γράψτε ποιος διαβάζει τις ατομικές απαντήσεις (εσείς και όποιος άλλος έχει πρόσβαση στα αποτελέσματα) και ότι η ομάδα και το ίδρυμα βλέπουν μόνο συγκεντρωτικά αποτελέσματα. Μη ζητάτε όνομα ή αριθμό μητρώου και μοιραστείτε το «Link έρευνας», ίδιο για όλους. Η παρακολούθηση συμμετοχών είναι από προεπιλογή απενεργοποιημένη· μόνο αν την ενεργοποιήσετε, μια πρόσκληση μέσω email συνδέει κάθε απάντηση με τον παραλήπτη της, και η πρόσκληση το αναφέρει. Μη δείχνετε χωριστά αποτελέσματα για ομάδα κάτω των 10 ατόμων: το Survey.gr δεν επιβάλλει όριο, το ελέγχετε εσείς.
Σε μικρή ομάδα, ένα γραπτό σχόλιο μπορεί να δείξει ποιος το έγραψε, από το ύφος ή μια λεπτομέρεια. Διαβάστε τα σχόλια εσείς, παρουσιάστε τα μόνο συγκεντρωτικά και μη χρησιμοποιείτε ποτέ τη ρύθμιση «Επιλέξτε τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι δημόσια»: δείχνει κάθε ανοιχτή απάντηση σε όποιον έχει τον σύνδεσμο. Δείτε επίσης πώς θέτετε ερωτήσεις για όσα διστάζει κανείς να πει.
Πώς θα πάρετε αρκετές απαντήσεις
Οι online αξιολογήσεις μαθημάτων παίρνουν συνήθως λιγότερες απαντήσεις από τα έντυπα που συμπληρώνονται στην αίθουσα, γιατί δεν τους αφιερώνεται χρόνος στο μάθημα. Δώστε τους αυτόν τον χρόνο:
- πέντε λεπτά στο τέλος ενός ζωντανού μαθήματος, με τον σύνδεσμο στη συνομιλία·
- ο σύνδεσμος εκεί όπου βρίσκονται ήδη οι εκπαιδευόμενοι: στις ανακοινώσεις του μαθήματος στην πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης ή στην ομαδική συνομιλία (το Survey.gr δεν συνδέεται με καμία πλατφόρμα· απλώς επικολλάτε τον σύνδεσμο)·
- μια ανακοίνωση εκ των προτέρων και ένα δεύτερο μήνυμα λίγο πριν κλείσει η έρευνα.
Μια πρόσκληση με σύνδεσμο από άγνωστο αποστολέα μπορεί να καταλήξει στα ανεπιθύμητα, και οι προσκλήσεις μέσω email του Survey.gr φτάνουν από τη διεύθυνση του Survey.gr. Αναρτήστε λοιπόν τον σύνδεσμο στη σελίδα του μαθήματος ή στείλτε τον από τη δική σας διεύθυνση. Για να γράψετε μόνο σε όσους δεν έχουν απαντήσει, πρέπει να είναι ενεργή η παρακολούθηση συμμετοχών, που συνδέει τις απαντήσεις με τους παραλήπτες· σε μια αξιολόγηση μαθήματος ταιριάζει καλύτερα ένα μήνυμα σε όλη την ομάδα. Αυτόματες υπενθυμίσεις δεν υπάρχουν.
Και όταν λέτε στην ομάδα τι αλλάξατε μετά την προηγούμενη έρευνα, απαντούν περισσότεροι στην επόμενη. Δείτε και άλλους τρόπους να απαντήσουν περισσότεροι.
Από τα αποτελέσματα στις αλλαγές
Διαβάστε πρώτα τις ανοιχτές απαντήσεις και ομαδοποιήστε τες ανά θέμα· μετά δείτε τους αριθμούς. Την ερώτηση «Συνολικά» τη συγκρίνετε ανάμεσα στη μέση και στο τέλος, και από κύκλο σε κύκλο. Δίπλα σε κάθε αποτέλεσμα γράψτε πόσοι απάντησαν. Αν απάντησαν λίγοι, διαβάστε την έρευνα ως «τι είπαν όσοι απάντησαν», όχι ως γνώμη όλης της ομάδας: απαντούν συνήθως οι πιο ενεργοί και όσοι έχουν κάτι να πουν (ποιοι λείπουν από τα αποτελέσματα).
Με το φίλτρο «Εμφάνιση μόνο απαντήσεων» βλέπετε μία ομάδα, για παράδειγμα όσους βρήκαν τον ρυθμό «πολύ γρήγορο», και με τον πίνακα διασταύρωσης (καρτέλα «Cross tabulation», ακόμη αμετάφραστη) συγκρίνετε δύο ερωτήσεις επιλογής, πάντα για ομάδες 10 ατόμων και πάνω. Τα αποτελέσματα δεν ανανεώνονται μόνα τους: οι νέες απαντήσεις φαίνονται όταν ξανανοίγετε τη σελίδα. Για τον επόμενο κύκλο, φτιάξτε αντίγραφο της έρευνας από τη «Χρήση παλαιότερης έρευνας» και κρατήστε την ίδια διατύπωση.
Μέσα σε μία εβδομάδα από τον ενδιάμεσο έλεγχο, πείτε στην ομάδα τι θα αλλάξετε, τι όχι και γιατί, και κάντε το.
Με λίγα λόγια
Ρωτήστε δύο φορές, ξεκινώντας από τον ρυθμό και τον φόρτο· πείτε ποιος διαβάζει τις ατομικές απαντήσεις και δείξτε μόνο συγκεντρωτικά αποτελέσματα, για ομάδες τουλάχιστον 10 ατόμων, χωρίς υπόσχεση ανωνυμίας· και μετά πείτε στην ομάδα τι αλλάξατε.
Για το τέλος, ξεκινήστε από τα δύο έτοιμα πρότυπα αξιολόγησης μαθήματος, με 7 και 6 ερωτήσεις· η σελίδα τους προτείνει και ποιες δύο ερωτήσεις να στείλετε στη μέση.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο αξιολόγησης μαθήματος
Δύο πρότυπα, με 7 και 6 ερωτήσεις, για το τέλος του μαθήματος· η σελίδα προτείνει και δύο ερωτήσεις για έναν σύντομο έλεγχο στη μέση.
Δείτε το πρότυπο