Για να αυξήσετε το ποσοστό απόκρισης ενός ερωτηματολογίου που στέλνετε σε πελάτες, εργαζόμενους, μέλη ή φοιτητές, ρωτήστε τους ανθρώπους που αφορά η έρευνα, με μια σύντομη πρόσκληση που λέει ποιος ρωτά, σε τι θα χρησιμεύσουν οι απαντήσεις και ποιος θα τις δει. Κρατήστε την έρευνα σύντομη και εύκολη στη συμπλήρωση, και από κινητό, γράψτε άλλη μία φορά σε όσους δεν έχουν απαντήσει και σκεφτείτε αν θα προσφέρετε κίνητρο. Ερωτώμενοι όμως γίνονται μόνο όσοι απαντούν, και περισσότερες απαντήσεις δεν σημαίνουν αυτόματα καλύτερες· γι’ αυτό η τελευταία από τις εννέα συμβουλές είναι να δείτε ποιοι απάντησαν. Κάθε συμβουλή λέει τι δοκιμάστηκε και τι θέλει προσοχή, με βάση μια ανασκόπηση Cochrane που συγκέντρωσε 758 τυχαιοποιημένες δοκιμές, τις περισσότερες με ταχυδρομικά ερωτηματολόγια και 88 με διαδικτυακά (Edwards και συνεργάτες, 2023). Τα αποτελέσματά της είναι λόγοι πιθανοτήτων (odds ratios): τιμή πάνω από 1 σημαίνει ότι απάντησαν περισσότεροι· δεν είναι ποσοστά.
Τα βασικά σημεία
- Ρωτήστε τους ανθρώπους που αφορά η έρευνα, κατά προτίμηση από δική σας λίστα: ένας σύνδεσμος ανοιχτός σε όλους φέρνει περισσότερες απαντήσεις, όχι πιο αντιπροσωπευτικές.
- Κρατήστε σύντομες την πρόσκληση και την έρευνα, και γράψτε τον χρόνο που χρειάζεται πραγματικά η έρευνα: αυτόν που μετρήσατε, όχι αυτόν που υποθέτετε.
- Μην υπόσχεστε ανωνυμία. Πείτε ποιος θα δει τις ατομικές απαντήσεις και ότι παρουσιάζετε μόνο συγκεντρωτικά αποτελέσματα.
- Ένα κίνητρο και ένα δεύτερο email φέρνουν περισσότερες απαντήσεις, αλλά κανένα από τα δύο δεν δείχνει ποιοι λείπουν ακόμη: ελέγξτε το πριν εμπιστευτείτε τα αποτελέσματα.
1. Ρωτήστε τους ανθρώπους που αφορά η έρευνα
Στείλτε την έρευνα μόνο σε ανθρώπους που τους αφορά. Όποιος δεν έχει παραγγείλει ποτέ από το e-shop σας δεν έχει τίποτα να πει για την παράδοση, είναι λιγότερο πιθανό να απαντήσει και, αν απαντήσει, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις απαντήσεις του. Στις διαδικτυακές δοκιμές της ανασκόπησης Cochrane, τα ερωτηματολόγια με πιο ενδιαφέρον θέμα πήραν περισσότερες απαντήσεις.
Μετράει και το αντίθετο πρόβλημα: καμία άλλη συμβουλή δεν φτάνει στους ανθρώπους που θα έπρεπε να ρωτήσετε αλλά λείπουν από τη λίστα σας· διορθώστε λοιπόν πρώτα τη λίστα. Γράψτε από πριν ποιοι πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής και, αν ο σύνδεσμος είναι ανοιχτός σε όλους, ξεκινήστε με μια ερώτηση φίλτρου.
2. Προσεγγίστε τους εκεί όπου βρίσκονται: σύνδεσμος, email, ιστότοπος, κοινωνικά δίκτυα
Αν έχετε δική σας λίστα, χρησιμοποιήστε την, και προσθέστε άλλα κανάλια μόνο για όσους δεν περιλαμβάνει. Με τη λίστα ξέρετε ποιους προσκαλέσατε. Όσοι έρχονται από έναν ανοιχτό σύνδεσμο αποφάσισαν μόνοι τους να απαντήσουν: περισσότερες απαντήσεις, όχι πιο αντιπροσωπευτικές, και χωρίς ποσοστό απόκρισης, αφού κανείς δεν ξέρει πόσοι είδαν τον σύνδεσμο.
Στο Survey.gr, τα κανάλια βρίσκονται στην καρτέλα «Διανομή» της έρευνας: «Link έρευνας», «Ενσωμάτωση σε ιστότοπο», τα κουμπιά κοινοποίησης στα κοινωνικά δίκτυα και «Διανομή μέσω email».
Στις δοκιμές, όσοι μπορούσαν να διαλέξουν ανάμεσα στο διαδικτυακό και σε ένα έντυπο ερωτηματολόγιο απάντησαν συχνότερα από όσους είχαν μόνο το διαδικτυακό. Τυπώστε λοιπόν αντίτυπα με την ίδια ακριβώς διατύπωση για τους πελάτες στους οποίους δεν φτάνετε με email, και μετρήστε τις απαντήσεις μαζί.
Το Δωρεάν πρόγραμμα δέχεται έως 500 συμμετοχές ανά έρευνα· από εκεί και πέρα, ο σύνδεσμος δείχνει ένα μήνυμα αντί για τις ερωτήσεις. Πριν από μια μεγάλη αποστολή, δείτε πόσες συμμετοχές δέχεται κάθε πρόγραμμα.
3. Γράψτε σύντομη πρόσκληση και πείτε ποιος ρωτά
Γράψτε σύντομη πρόσκληση: στις διαδικτυακές δοκιμές, μια σύντομη πρόσκληση πήρε σαφώς περισσότερες απαντήσεις από μια αναλυτική (λόγος πιθανοτήτων 3,26, με ευρύ διάστημα εμπιστοσύνης).
Πείτε ποιος ρωτά και γιατί ρωτάτε τον συγκεκριμένο άνθρωπο, ποιο είναι το θέμα της έρευνας, πόση ώρα χρειάζεται και έως πότε μένει ανοιχτή. Αν στέλνετε την πρόσκληση με email από το Survey.gr, βάλτε το όνομα του οργανισμού σας στο θέμα του μηνύματος: το μήνυμα φτάνει από τη διεύθυνση του Survey.gr, όχι από τη δική σας.
Οι προσκλήσεις με προσωπική προσφώνηση πήραν κι αυτές κάπως περισσότερες απαντήσεις, αλλά προσφωνήστε με το όνομα μόνο αν κάθε γραμμή της λίστας σας έχει όνομα. Το όνομα δείχνει στον παραλήπτη ότι ξέρετε ποιος είναι· πείτε του λοιπόν και ποιος θα δει τις απαντήσεις.
4. Πείτε σε τι θα χρησιμεύσουν οι απαντήσεις, χωρίς υπερβολές
Πείτε με μία συγκεκριμένη πρόταση τι θα αποφασίσετε με τις απαντήσεις: «Με τις απαντήσεις σας θα ορίσουμε το ωράριο του καταστήματος για την επόμενη χρονιά», όχι «για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας».
Στις διαδικτυακές δοκιμές, απάντησαν περισσότεροι όταν τους προσφέρθηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας. Προσφέρετε λοιπόν μια σύνοψη, αν πράγματι θα τη στείλετε, και στείλτε την εσείς: η ρύθμιση «Επιλέξτε τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι δημόσια» δείχνει κάθε γραπτό σχόλιο σε όποιον έχει τον σύνδεσμο.
Μη μεγαλοποιείτε τη σημασία της έρευνας και μην υπόσχεστε αλλαγές που δεν μπορείτε να κάνετε: ο Κώδικας Δεοντολογίας της AAPOR, της αμερικανικής ένωσης ερευνητών κοινής γνώμης, αποκλείει τους παραπλανητικούς ισχυρισμούς για τον σκοπό μιας έρευνας.
5. Πείτε ποιος θα δει τις απαντήσεις και μην υπόσχεστε ανωνυμία
Πείτε ποιος θα δει τις ατομικές απαντήσεις και πώς θα παρουσιάσετε τα αποτελέσματα, και μη χαρακτηρίζετε ποτέ την έρευνα ανώνυμη. Για παράδειγμα: «Τις ατομικές απαντήσεις θα τις δουν μόνο ο ιδιοκτήτης και η υπεύθυνη του καταστήματος. Παρουσιάζουμε μόνο συγκεντρωτικά αποτελέσματα, για ομάδες τουλάχιστον 10 ατόμων.» Το Survey.gr δεν επιβάλλει κανένα ελάχιστο όριο: ελέγξτε εσείς το πλήθος κάθε ομάδας πριν δείξετε μια ανάλυση. Σε δοκιμές με ταχυδρομικά ερωτηματολόγια, όσα συνοδεύονταν από διαβεβαίωση εμπιστευτικότητας πήραν περισσότερες απαντήσεις.
Γιατί όχι «ανώνυμη»; Μια μικρή ομάδα, ένα γραπτό σχόλιο ή ένα πεδίο με στοιχεία επικοινωνίας μπορούν να δείξουν ποιος απάντησε, και με ενεργή την παρακολούθηση συμμετοχών (από προεπιλογή είναι απενεργοποιημένη), μια πρόσκληση μέσω email συνδέει κάθε απάντηση με τη διεύθυνση του παραλήπτη. Αν την ενεργοποιήσετε, πείτε το: «Βλέπουμε ποιος έχει ανοίξει τον σύνδεσμο της έρευνας από την πρόσκλησή του και ποιες απαντήσεις ήρθαν από ποια διεύθυνση.» Δείτε ανωνυμία ή εμπιστευτικότητα: τι μπορείτε να υποσχεθείτε με ειλικρίνεια.
6. Κρατήστε το ερωτηματολόγιο σύντομο και γράψτε τον πραγματικό χρόνο
Κόψτε κάθε ερώτηση που η απάντησή της δεν θα αλλάξει καμία απόφαση: τα συντομότερα διαδικτυακά ερωτηματολόγια πήραν περισσότερες απαντήσεις (λόγος πιθανοτήτων 1,51), αν και τα αποτελέσματα διέφεραν πολύ από δοκιμή σε δοκιμή.
Έπειτα γράψτε τον πραγματικό χρόνο: συμπληρώστε την έρευνα εσείς, ζητήστε το ίδιο από δύο ή τρία άτομα που μοιάζουν με τους ερωτώμενούς σας και γράψτε τον χρόνο που χρειάστηκαν. Αν φαίνεται μεγάλος, συντομεύστε την έρευνα, μη μικρύνετε τον αριθμό: στις διαδικτυακές δοκιμές της ανασκόπησης Cochrane, η αναγραφή μεγαλύτερου χρόνου δεν έφερε αξιόπιστη διαφορά ούτε προς τα πάνω ούτε προς τα κάτω, ενώ ένας λάθος χρόνος διώχνει ανθρώπους που έχουν ήδη ξεκινήσει.
7. Κάντε εύκολη τη συμπλήρωση, και από κινητό
Ξεκινήστε με εύκολες και ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, ομαδοποιήστε τις υπόλοιπες ανά θέμα και ανοίξτε κάθε ομάδα με μια πρόταση όπως «Οι επόμενες τρεις ερωτήσεις αφορούν το ωράριο του καταστήματος» (στο Survey.gr, ένα στοιχείο «Πεδίο κειμένου»).
Βάλτε κάθε οδηγία δίπλα στην ερώτηση που αφορά, και μέσα στην ίδια την έρευνα ένα όνομα και μια διεύθυνση email για απορίες· δείτε πώς γράφετε την εισαγωγή και τις οδηγίες του ερωτηματολογίου. Ορίστε ως υποχρεωτικές όσο το δυνατόν λιγότερες ερωτήσεις: όποιος δεν μπορεί να προσπεράσει μια ερώτηση εγκαταλείπει την έρευνα ή διαλέγει μια τυχαία απάντηση.
Σε δοκιμές όπου οι ερευνητές όριζαν από ποια συσκευή θα απαντήσει ο καθένας, από κινητό απάντησαν λιγότεροι απ’ ό,τι από υπολογιστή. Τη συσκευή των ερωτώμενών σας δεν τη διαλέγετε εσείς· φροντίστε λοιπόν να δουλεύει η έρευνα στο κινητό: ανοίξτε τη σε ένα κινητό πριν τη στείλετε, κρατήστε τις ανοιχτές ερωτήσεις λίγες και προαιρετικές και χωρίστε μια φαρδιά ερώτηση τύπου «Πίνακας» σε ξεχωριστές ερωτήσεις, γιατί στο Survey.gr μένει πίνακας και στο κινητό.
8. Κίνητρα συμμετοχής: προσφέρετέ τα με ανοιχτά μάτια
Στις δοκιμές, ένα χρηματικό κίνητρο αύξησε τις απαντήσεις στα διαδικτυακά ερωτηματολόγια (λόγος πιθανοτήτων 1,88, αν και τα αποτελέσματα διέφεραν πολύ), και βοήθησε και ένα μη χρηματικό, όπως ένα μικρό δώρο. Περισσότερες απαντήσεις όμως δεν σημαίνουν πιο αντιπροσωπευτικές: ένα κίνητρο φέρνει ανθρώπους που αδιαφορούν για το θέμα. Αυτό βοηθά όταν αυτοί ακριβώς έλειπαν και βλάπτει όταν προσελκύει κυρίως ανθρώπους σαν εκείνους που απαντούσαν έτσι κι αλλιώς.
Δική μας πρακτική συμβουλή, όχι ερευνητικό εύρημα: το κίνητρο να έχει την ίδια αξία για όλους και να μην εξαρτάται από τις απαντήσεις, και μην προσφέρετε τίποτα για μια συγκεκριμένη βαθμολογία. Μια έκπτωση στην επόμενη αγορά αξίζει περισσότερο σε όσους πελάτες σκοπεύουν να ξανάρθουν, άρα μπορεί να φέρει περισσότερους ικανοποιημένους· κάτι μικρό και άσχετο με την επιχείρησή σας είναι ασφαλέστερο.
Πείτε τι είναι το κίνητρο, ποιος το παίρνει και πότε. Οι κληρώσεις με δώρα μπορεί να υπόκεινται σε κανόνες: ελέγξτε ποιοι ισχύουν για εσάς. Το Survey.gr δεν στέλνει κανένα μήνυμα στον ερωτώμενο όταν ολοκληρώνει την έρευνα και δεν κάνει κληρώσεις· το κίνητρο το δίνετε λοιπόν εσείς: ζητήστε μια διεύθυνση σε μια ερώτηση και πείτε ότι αποθηκεύεται μαζί με τις απαντήσεις και χρησιμοποιείται μόνο γι’ αυτό.
9. Γράψτε άλλη μία φορά και δείτε ποιοι απάντησαν
Γράψτε σε όσους προσκαλέσατε και δεύτερη φορά: σε δοκιμές με ταχυδρομικά ερωτηματολόγια, μια ηλεκτρονική υπενθύμιση αύξησε τις απαντήσεις (λόγος πιθανοτήτων 1,60). Κανένας αριθμός υπενθυμίσεων δεν έχει αποδειχθεί ο σωστός· συνήθως στέλνονται μία ή δύο.
Στο Survey.gr, υπενθύμιση είναι ένα νέο email που γράφετε και στέλνετε εσείς· αυτόματες υπενθυμίσεις δεν υπάρχουν. Μόνο αν η παρακολούθηση συμμετοχών ήταν ενεργή πριν από την πρώτη αποστολή μπορεί το email να πάει αποκλειστικά σε όσους δεν έχουν ανοίξει τον προσωπικό τους σύνδεσμο. Αλλιώς πηγαίνει σε όλους· στείλτε το λοιπόν μία φορά και ξεκινήστε με τη φράση «Αν έχετε ήδη απαντήσει, ευχαριστούμε· παρακαλούμε αγνοήστε αυτό το μήνυμα.» Κάθε email προς κάθε παραλήπτη μετράει στις μηνιαίες προσκλήσεις μέσω email του προγράμματός σας.
Πριν γράψετε ξανά, δείτε ποιοι λείπουν ακόμη: περισσότερες απαντήσεις από ανθρώπους σαν αυτούς που έχουν ήδη απαντήσει δεν φέρνουν το αποτέλεσμα πιο κοντά στην πραγματικότητα. Συγκρίνετε όσους απάντησαν με όσους προσκαλέσατε, ομάδα προς ομάδα, και ελέγξτε ποιες ομάδες λείπουν και αν αυτό αλλάζει τα αποτελέσματα.
Με λίγα λόγια
Ρωτήστε τους ανθρώπους που αφορά η έρευνα, με μια σύντομη και ειλικρινή πρόσκληση και ένα σύντομο ερωτηματολόγιο που δουλεύει και στο κινητό. Μην υπόσχεστε ποτέ ανωνυμία: πείτε ποιος θα δει τις απαντήσεις. Ένα κίνητρο και ένα δεύτερο email φέρνουν περισσότερες απαντήσεις· το ποιοι απάντησαν δείχνει πόσο αξίζουν.
Η πιο απλή περίπτωση είναι ένα κατάστημα που ρωτά τους δικούς του πελάτες: ξεκινήστε από το έτοιμο πρότυπο με τις 7 ερωτήσεις και προσαρμόστε το στο δικό σας κατάστημα.
Έτοιμο πρότυπο: έρευνα ικανοποίησης πελατών καταστήματος
7 ερωτήσεις για το κατάστημα, τη συχνότητα, την τοποθεσία, την ποικιλία, τις τιμές και την ποιότητα. Συμπληρώνεται σε περίπου 2 λεπτά.
Δείτε το πρότυπο