Η εικόνα ενός σχολείου ή πανεπιστημίου είναι όσα πιστεύουν και νιώθουν γι' αυτό οι άνθρωποι γύρω του: γονείς, μαθητές, φοιτητές, απόφοιτοι, υποψήφιοι και προσωπικό. Κάθε ομάδα το βλέπει διαφορετικά. Την εικόνα τη μετράτε κάνοντας σε κάθε ομάδα τις ίδιες λίγες βασικές ερωτήσεις, μία φορά τον χρόνο την ίδια εποχή, και διαβάζοντας τις απαντήσεις ανά ομάδα. Εδώ «εικόνα» και «φήμη» σημαίνουν το ίδιο: πώς βλέπουν το ίδρυμα οι δικές του ομάδες, όχι η «κοινή γνώμη». Ο οδηγός είναι για διευθυντές σχολείων και φροντιστηρίων, πρυτάνεις, κοσμήτορες και όσους είναι υπεύθυνοι για την ποιότητα ή τις εγγραφές.
Τα βασικά σημεία
- Ρωτήστε κάθε ομάδα χωριστά, με τις ίδιες βασικές ερωτήσεις, ώστε οι ομάδες να συγκρίνονται.
- Μετράτε μία φορά τον χρόνο, την ίδια εποχή, και μετά από μια μεγάλη αλλαγή ή ένα περιστατικό, με την ίδια διατύπωση.
- Μην υπόσχεστε ανωνυμία: πείτε ποιος βλέπει τις ατομικές απαντήσεις και παρουσιάστε μόνο ομάδες και κελιά πινάκων με τουλάχιστον 10 απαντήσεις. Ρωτήστε απευθείας μαθητές μόνο από περίπου 11 ετών, με εθελοντική συμμετοχή, και ελέγξτε πρώτα τους κανόνες του σχολείου για τη συγκατάθεση.
- Διαβάστε πρώτα ποιοι απάντησαν και μετά τι απάντησαν· έπειτα συγκρίνετε ομάδες και χρονιές.
Γιατί να μετράτε την εικόνα του σχολείου αντί να τη μαντεύετε
Γιατί ό,τι διαμορφώνει την εικόνα ενός ιδρύματος δεν είναι πάντα αυτό που περιμένει η διεύθυνση. Στις 11 χώρες και οικονομίες όπου το PISA 2012 έδωσε ερωτηματολόγιο στους γονείς μαθητών 15 ετών, πολλοί γονείς δήλωσαν ότι, όταν διαλέγουν σχολείο, δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη φήμη ή στην ασφάλειά του παρά στις ακαδημαϊκές του επιδόσεις (ΟΟΣΑ, PISA in Focus αρ. 51, 2015).
Μια έρευνα χρησιμεύει περισσότερο πριν από μια απόφαση, όπως η εισαγωγή καρτών εισόδου στην πύλη· μετά από ένα περιστατικό που έγινε γνωστό, όπως ένας καβγάς ανάμεσα σε μαθητές· όταν ένα πανεπιστημιακό τμήμα ή ένα πρόγραμμα σπουδών προσελκύει λιγότερους υποψηφίους από τα άλλα· και όταν πέφτουν οι εγγραφές.
Ποιους ρωτάτε και τι μπορεί να σας πει κάθε ομάδα
Κάθε ομάδα βλέπει άλλο κομμάτι του σχολείου, γι' αυτό παίρνει δικό της σύντομο ερωτηματολόγιο, για όσα μπορεί να γνωρίζει. Προσκαλέστε όλη την ομάδα, όχι μερικές τάξεις: τότε το μόνο ερώτημα είναι ποιοι απάντησαν, και δεν τίθεται θέμα περιθωρίου σφάλματος. Έτσι δουλεύουν και οι έρευνες σχολικού κλίματος του Υπουργείου Παιδείας των ΗΠΑ, με χωριστά ερωτηματολόγια για μαθητές γυμνασίου και λυκείου (middle και high school), εκπαιδευτικούς, λοιπό προσωπικό και γονείς.
| Ομάδα | Τι σας λέει | Πώς τη φτάνετε | Τι προσέχετε |
|---|---|---|---|
| Γονείς | Την ασφάλεια, την επικοινωνία με το σχολείο, αν το παιδί τους περνά καλά εκεί, αν θα σύστηναν το σχολείο | Με email ή με τον σύνδεσμο της έρευνας στο κανάλι που χρησιμοποιεί ήδη το σχολείο | Απαντούν πιο συχνά οι γονείς που ασχολούνται περισσότερο με το σχολείο: ελέγξτε ποιοι λείπουν. Αποφασίστε, και πείτε το στους γονείς, αν θέλετε μία απάντηση ανά οικογένεια ή ανά παιδί· ο δεύτερος γονιός απαντά από άλλη συσκευή ή άλλον browser, γιατί ο ίδιος browser ξανανοίγει την πρώτη απάντηση. |
| Μαθητές (από περίπου 11 ετών) και φοιτητές | Τη διδασκαλία, τη δίκαιη μεταχείριση, το κλίμα, τον φόρτο εργασιών | Με τον σύνδεσμο της έρευνας, που τον ανοίγουν μόνοι τους, στο σπίτι ή στη δική τους συσκευή | Εθελοντική συμμετοχή, κανόνες για τη συγκατάθεση, τίποτα που δείχνει ποιος απάντησε (δείτε «Όταν ρωτάτε μαθητές») |
| Εκπαιδευτικοί και λοιπό προσωπικό | Την οργάνωση, τα μέσα, τον τρόπο που παίρνονται οι αποφάσεις | Με email ή με τον σύνδεσμο της έρευνας | Παρουσιάστε μόνο ομάδες με 10 απαντήσεις και πάνω. Το λοιπό προσωπικό αριθμεί συνήθως λιγότερα από 10 άτομα: παρουσιάστε το μαζί με τους εκπαιδευτικούς ως «όλο το προσωπικό» και πείτε το από πριν. |
| Απόφοιτοι | Αν τους χρησίμευσαν όσα έμαθαν, αν θα σύστηναν το σχολείο | Από λίστες αποφοίτων ή μια ομάδα αποφοίτων στα κοινωνικά δίκτυα | Τους βρίσκετε μόνο αν κρατήσατε επαφή |
| Νέοι μαθητές και πρωτοετείς | Γιατί σας επέλεξαν, ποια άλλα σχολεία σκέφτηκαν, από πού έμαθαν για εσάς | Με τον κανονικό σύνδεσμο της έρευνας, λίγες εβδομάδες αφού κλείσουν οι εγγραφές, ποτέ σε ονομαστική αίτηση εγγραφής | Δείχνει ποια άλλα σχολεία σκέφτηκαν οι οικογένειες που σας προτίμησαν, όχι γιατί άλλες οικογένειες πήγαν αλλού |
| Εργοδότες (για επαγγελματικές σχολές και πανεπιστήμια) | Πώς βλέπουν τους αποφοίτους σας | Με προσωπική πρόσκληση | Είναι λίγοι: διαβάστε τα σχόλια, όχι τα ποσοστά |
Φτιάξτε ένα ερωτηματολόγιο για κάθε ομάδα, όχι ένα που ρωτά «Ποιος είστε;». Στο Survey.gr φτιάχνετε το πρώτο, ξεκινάτε νέα έρευνα, ανοίγετε την καρτέλα «Χρήση παλαιότερης έρευνας», το επιλέγετε στη λίστα «Αντιγραφή της έρευνας» και διορθώνετε το αντίγραφο: κάθε ομάδα έχει δικό της σύνδεσμο και δικά της αποτελέσματα. Η διατύπωση μπορεί να αλλάζει («το παιδί σας», «εσύ»), η κλίμακα όμως, οι ετικέτες της και ο αριθμός των σημείων της ποτέ. Τότε μια διαφορά ανάμεσα στις ομάδες είναι διαφορά απόψεων, δηλαδή εύρημα, όχι σφάλμα μέτρησης.
Γονείς και προσωπικό τους προσκαλείτε με τη «Διανομή μέσω email». Η παρακολούθηση συμμετοχών είναι από προεπιλογή απενεργοποιημένη, οπότε η απάντηση δεν συνδέεται με τον παραλήπτη· αν την ενεργοποιήσετε, η πρόσκληση τον ενημερώνει ότι ο δημιουργός της έρευνας βλέπει τις απαντήσεις του.
Το «κοινό» δεν είναι ομάδα που προσκαλείτε: ένας σύνδεσμος στη σελίδα του σχολείου στο Facebook ή στον ιστότοπό του μαζεύει τις απαντήσεις όσων αποφάσισαν να τον ανοίξουν, όχι τη γνώμη της τοπικής κοινωνίας. Τα κουμπιά κοινοποίησης στα κοινωνικά δίκτυα χρησιμεύουν μόνο για μια συγκεκριμένη ομάδα χωρίς email, όπως οι απόφοιτοι· σημειώστε στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων από ποια ομάδα προέρχονται οι απαντήσεις.
Όταν ρωτάτε μαθητές
Ρωτήστε τους μαθητές απευθείας από περίπου 11 ετών, δηλαδή από τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, με απλές λέξεις. Στον παιδικό σταθμό, στο νηπιαγωγείο και στις μικρότερες τάξεις του Δημοτικού απαντούν οι γονείς.
Στις έρευνες με παιδιά ζητείται συνήθως η συγκατάθεση ενός γονέα και, επιπλέον, η συναίνεση του ίδιου του παιδιού. Το αν χρειάζεται γραπτή συγκατάθεση εξαρτάται από τους κανόνες του σχολείου και της χώρας σας: ελέγξτε το πριν στείλετε την έρευνα και αφήστε έξω κάθε μαθητή χωρίς συγκατάθεση. Δείτε και πώς οργανώνετε μια έρευνα σε μαθητές και φοιτητές.
Η εισαγωγή πρέπει να λέει ότι η συμμετοχή είναι εθελοντική: ο μαθητής μπορεί να παραλείψει όποια ερώτηση θέλει ή να σταματήσει, χωρίς καμία συνέπεια. Με τον γενικό σύνδεσμο της έρευνας, χωρίς ερώτηση για το όνομα και με την παρακολούθηση συμμετοχών απενεργοποιημένη, μπορείτε να προσθέσετε ότι το σχολείο δεν ζητά ονόματα και δεν ελέγχει ποιος συμμετείχε. Αφήστε την «Υποχρεωτική απάντηση» ανενεργή και μη βάζετε όλη την τάξη να συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο ταυτόχρονα. Γράψτε τα ίδια και στην εισαγωγή του ερωτηματολογίου για το προσωπικό.
Μην παρουσιάζετε μικρές υποομάδες ενός τμήματος, όπως μόνο τα κορίτσια του Β2. Ο μαθητής απαντά μόνος, χωρίς γονιό ή εκπαιδευτικό να κοιτάζει την οθόνη του, και ποτέ μετά από άλλον στον ίδιο υπολογιστή του σχολείου: με την προεπιλεγμένη ρύθμιση, ο επόμενος βλέπει τις απαντήσεις του προηγούμενου.
Τι ρωτάτε: ένας κοινός πυρήνας και λίγες ερωτήσεις ανά ομάδα
Κάντε σε όλες τις ομάδες τις ίδιες 4–6 βασικές ερωτήσεις, προσθέστε 3–5 που μπορεί να απαντήσει μόνο η συγκεκριμένη ομάδα και μία ανοιχτή ερώτηση. Με 10–12 ερωτήσεις, το ερωτηματολόγιο συμπληρώνεται σε λίγα λεπτά από το κινητό. Ένα παράδειγμα πυρήνα, για να το προσαρμόσετε:
| Ερώτηση | Επιλογές απάντησης |
|---|---|
| Ποια είναι η συνολική σας εντύπωση για το σχολείο; | Πολύ κακή / Κακή / Μέτρια / Καλή / Πολύ καλή |
| Θα συστήνατε το σχολείο σε έναν φίλο ή συγγενή σας; | Ναι / Δεν είμαι σίγουρος/-η / Όχι· ή μια κλίμακα αξιολόγησης από το 1 έως το 10 (το στοιχείο «Κλίμακα Likert»), που στα αποτελέσματα εμφανίζεται ως πλήθος και ποσοστό για κάθε σημείο, χωρίς μέσο όρο |
| Πώς αξιολογείτε τη διδασκαλία, την ασφάλεια, την επικοινωνία με τις οικογένειες, τα κτίρια και τον εξοπλισμό, τις δραστηριότητες εκτός ωραρίου, το κυλικείο (όπου υπάρχει); | Ένας πίνακας με τα ίδια πέντε σημεία σε κάθε γραμμή |
| Σε σύγκριση με άλλα σχολεία που γνωρίζετε, αυτό το σχολείο είναι… | Καλύτερο / Περίπου το ίδιο / Χειρότερο / Δεν μπορώ να πω |
| Αν το σχολείο άλλαζε ένα μόνο πράγμα, ποιο θα θέλατε να είναι; | Ανοιχτή απάντηση |
Προσθέστε μία ή δύο προαιρετικές ερωτήσεις προφίλ, με την απάντηση «Προτιμώ να μην απαντήσω»: για μαθητές και φοιτητές την τάξη ή το έτος σπουδών, για τους γονείς την τάξη του (μεγαλύτερου) παιδιού, για το προσωπικό αν ανήκει στους εκπαιδευτικούς ή όχι, για τους αποφοίτους το έτος αποφοίτησης σε ομάδες ετών. Ποτέ το τμήμα (Β1, Β2…), το μάθημα που διδάσκει κάποιος ή οτιδήποτε άλλο δείχνει ένα πρόσωπο σε ένα μικρό σχολείο.
Ρωτήστε κάθε ομάδα μόνο όσα μπορεί να γνωρίζει: για τις νέες κάρτες εισόδου, τους μαθητές αν είναι εύκολες στη χρήση, το προσωπικό αν εκπαιδεύτηκε και τους γονείς αν νιώθουν ότι το παιδί τους είναι πιο ασφαλές.
Μην αξιολογείτε εδώ μεμονωμένους εκπαιδευτικούς: η αξιολόγηση ενός εκπαιδευτικού είναι ξεχωριστή έρευνα, όπως η αξιολόγηση 360 μοιρών με στόχο την εξέλιξη. Για ευαίσθητα θέματα, όπως ο εκφοβισμός, η συμπεριφορά ενός εκπαιδευτικού ή ένα περιστατικό, ρωτήστε για εμπειρίες με γενική διατύπωση, κάντε την ερώτηση προαιρετική και μη βάζετε τίποτα που δείχνει ποιος μαθητής απάντησε· δείτε πώς θέτετε ευαίσθητες ερωτήσεις σε ερωτηματολόγιο.
Πόσο συχνά μετράτε την εικόνα του σχολείου
Μία φορά τον χρόνο, την ίδια περίοδο της σχολικής χρονιάς, με την ίδια διατύπωση· μετά από μια μεγάλη αλλαγή ή ένα περιστατικό, προσθέστε μια σύντομη έρευνα με τις βασικές ερωτήσεις. Για να δείτε πώς αλλάζει κάτι με τον χρόνο, το Pew Research Center συνιστά να κρατάτε την ίδια διατύπωση των ερωτήσεων· σημασία έχει και η σειρά τους. Χωρίς τα περσινά στοιχεία, μια έρευνα μετά από ένα περιστατικό δείχνει ένα επίπεδο, όχι μια μεταβολή.
Γι' αυτό, κάθε χρόνο αντιγράφετε την περσινή έρευνα από τη «Χρήση παλαιότερης έρευνας». Το Survey.gr δεν συγκρίνει δύο έρευνες για εσάς: βάλτε τις εξαγωγές των δύο χρονιών τη μία δίπλα στην άλλη.
Πώς διαβάζετε τα αποτελέσματα
Έξι βήματα, με τη σειρά:
- Ποιοι απάντησαν. Για κάθε ομάδα, συγκρίνετε πόσοι απάντησαν με πόσους προσκαλέσατε, και την κατανομή ανά τάξη ή έτος με τα στοιχεία του σχολείου. Θα λείπουν οι μαθητές χωρίς συσκευή ή internet στο σπίτι. Ένα καλό αποτέλεσμα από το 20% των γονέων περιγράφει μόνο αυτό το 20%. Ελέγξτε αν όσοι δεν απάντησαν αλλάζουν τα αποτελέσματά σας.
- Ομάδα με ομάδα. Βάλτε τις ομάδες δίπλα δίπλα στις βασικές ερωτήσεις: αν το προσωπικό βαθμολογεί την επικοινωνία με τις οικογένειες πολύ υψηλότερα από τους γονείς, αυτή η διαφορά είναι εύρημα. Μέσα σε μία έρευνα, φιλτράρετε με βάση μια απάντηση («Εμφάνιση μόνο απαντήσεων») ή συγκρίνετε δύο ερωτήσεις με επιλογές απάντησης στην καρτέλα «Πίνακας διασταύρωσης».
- Ποσοστά, όχι μόνο μέσοι όροι. Κατατάξτε τις πτυχές με βάση το ποσοστό όσων επέλεξαν τα δύο χαμηλότερα σημεία. Ο μέσος όρος κρύβει μια δυσαρεστημένη μειοψηφία.
- Μικρές ομάδες. Παρουσιάστε μια ομάδα, και κάθε κελί ενός πίνακα διασταύρωσης, μόνο με τουλάχιστον 10 απαντήσεις. Το Survey.gr δείχνει ομάδες κάθε μεγέθους, οπότε τον έλεγχο τον κάνετε εσείς. Με έξι απαντήσεις, ένα άτομο μετακινεί ένα ποσοστό κατά περίπου 17 ποσοστιαίες μονάδες.
- Σχόλια. Διαβάστε όλες τις ανοιχτές απαντήσεις, ομαδοποιήστε τες σε θέματα και μετρήστε πόσες φορές εμφανίζεται το καθένα. Μην παραθέτετε τίποτα που θα μπορούσε να δείξει ποιος το έγραψε.
- Χρονιά με χρονιά. Συγκρίνετε μόνο ίδιες ερωτήσεις. Σε μια μικρή ομάδα, μια αλλαγή λίγων μονάδων είναι θόρυβος.
Πριν από την επόμενη έρευνα, πείτε σε κάθε ομάδα τι βρήκατε και ποια δύο ή τρία πράγματα θα κάνετε. Για να μοιραστείτε τα αποτελέσματα, μη χρησιμοποιείτε τη ρύθμιση «Επιλέξτε τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι δημόσια»: δείχνει κάθε απάντηση, μαζί με τα σχόλια, σε όποιον έχει τον σύνδεσμο. Φιλτράρετε στην καρτέλα «Ανάλυση» και μοιραστείτε το αρχείο από την «Εξαγωγή σε PDF», που ακολουθεί το φίλτρο.
Τι κάνει καλά μια διαδικτυακή έρευνα και τι δεν μπορεί να κάνει
Μια διαδικτυακή έρευνα κοστίζει λίγο, φτάνει στους γονείς που δεν έρχονται στις συναντήσεις και στους φοιτητές που δουλεύουν, και αφήνει τον καθένα να απαντήσει όποτε τον βολεύει. Έχει όμως όρια:
| Δεν μπορεί | Γιατί |
|---|---|
| Να μετρήσει την κοινή γνώμη | Ένας σύνδεσμος, όπου κι αν δημοσιευτεί, δείχνει μόνο τις απόψεις όσων επέλεξαν να απαντήσουν. |
| Να φέρει περισσότερες απαντήσεις από άλλες μεθόδους | Μια μετα-ανάλυση 114 πειραματικών συγκρίσεων βρήκε ότι οι διαδικτυακές έρευνες έχουν κατά μέσο όρο ποσοστό απόκρισης περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από άλλους τρόπους συλλογής (Daikeler, Bošnjak και Lozar Manfreda, 2020). |
| Να κάνει όλους ειλικρινείς | Χωρίς συνεντευξιαστή, οι άνθρωποι απαντούν κάπως πιο ανοιχτά: όταν οι απαντήσεις διασταυρώθηκαν με διοικητικά αρχεία, οι διαδικτυακές ήταν οι πιο ακριβείς, αλλά οι ψευδείς απαντήσεις δεν εξαφανίστηκαν (Kreuter, Presser και Tourangeau, 2008). Ο φόβος ότι το σχολείο θα δει την απάντηση παραμένει. |
| Να είναι ανώνυμη | Ο δημιουργός της έρευνας μπορεί να ανοίξει τις ατομικές απαντήσεις, και σε λογαριασμό ομάδας το ίδιο μπορεί κάθε μέλος της ομάδας. |
| Να δείχνει τα αποτελέσματα ζωντανά | Κάθε απάντηση εμφανίζεται στα αποτελέσματα μόλις υποβληθεί, αλλά η σελίδα δεν ανανεώνεται μόνη της· τα βλέπετε όταν την ανοίγετε. |
Ξεκινήστε κάθε ερωτηματολόγιο με μια εισαγωγή που λέει ποιος θα δει τις απαντήσεις και παρουσιάστε τα αποτελέσματα μόνο συγκεντρωτικά.
Από πού να ξεκινήσετε
Αρχίστε από την ομάδα που φτάνετε πιο εύκολα, συνήθως τους γονείς ή, στο πανεπιστήμιο, τους φοιτητές: γράψτε τις βασικές ερωτήσεις, στείλτε τον σύνδεσμο και σημειώστε πόσους προσκαλέσατε. Μετά αντιγράψτε το ερωτηματολόγιο για τις άλλες ομάδες με τον ίδιο πυρήνα και επαναλάβετέ το κάθε χρόνο την ίδια εποχή. Διαβάστε πρώτα ποιοι απάντησαν και μετά τι απάντησαν.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο για μαθητές και φοιτητές
7 ερωτήσεις, ανάμεσά τους γιατί σας επέλεξαν και αν θα σας σύστηναν, με σημειώσεις για να το προσαρμόσετε σε ολόκληρο το σχολείο ή το κολέγιο.
Δείτε το πρότυπο