Μια διαδικτυακή έρευνα σε μαθητές και φοιτητές δείχνει σε ένα σχολείο ή πανεπιστήμιο πώς βιώνουν το κλίμα, τα μαθήματα, τις εκδηλώσεις και τη διδασκαλία, τι τους ενδιαφέρει, τι σχεδιάζουν και, μετά την αποφοίτηση, αν τους προετοίμασε σωστά. Δείχνει και πόσο διαδεδομένος είναι ο σχολικός εκφοβισμός. Δεν εξετάζει τους μαθητές· στηρίζει αποφάσεις. Οι απαντήσεις είναι πιο ειλικρινείς όταν ο καθένας απαντά μόνος, ξέρει ποιος θα τις δει και ότι τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μόνο ανά ομάδα. Με ανήλικους, προηγούνται οι κανόνες του σχολείου. Ο οδηγός λέει σε διευθυντές, υπεύθυνους τμημάτων, ψυχολόγους και γραμματείες τι να ρωτήσουν, τι δεν δείχνει μια έρευνα και πώς να την οργανώσουν.
Τα βασικά σημεία
- Μια έρευνα σε μαθητές ή φοιτητές στηρίζει αποφάσεις για το κλίμα, τα μαθήματα, τη διδασκαλία, τον επαγγελματικό προσανατολισμό και τους αποφοίτους.
- Οι βαθμολογίες για τους εκπαιδευτικούς περιγράφουν πώς βιώνεται η διδασκαλία, όχι πόσα έμαθαν οι φοιτητές· είναι μία πηγή ανάμεσα σε άλλες.
- Για τον εκφοβισμό ή τη χρήση ουσιών, μια έρευνα δείχνει πόσο συχνό είναι ένα πρόβλημα και πού, όχι ποιος εμπλέκεται. Αποφασίστε από πριν τι κάνετε για έναν μαθητή που κινδυνεύει.
- Με ανήλικους, τηρήστε τους κανόνες του σχολείου: μπορεί να χρειάζεται συγκατάθεση των γονέων ή του σχολείου, και τίποτα δεν πρέπει να δείχνει ποιο παιδί απάντησε.
- Πείτε ποιος βλέπει τις απαντήσεις και παρουσιάστε μόνο ομάδες τουλάχιστον 10 ατόμων. Μην αποκαλείτε την έρευνα ανώνυμη.
Τι μαθαίνει το σχολείο ή το πανεπιστήμιο από τους μαθητές και τους φοιτητές
Τα πεδία είναι πέντε: το κλίμα, τα μαθήματα και οι εκδηλώσεις, η διδασκαλία, τα ενδιαφέροντα και τα σχέδιά τους, οι απόφοιτοι.
Το κλίμα στο σχολείο και στη σχολή
Το κλίμα είναι το κίνητρο για μάθηση, ο αμοιβαίος σεβασμός, η στάση απέναντι σε όσους είναι διαφορετικοί, οι συγκρούσεις και η στήριξη από τη διεύθυνση. Ρωτήστε για εμπειρίες σε ένα ορισμένο διάστημα, όχι για συγκεκριμένα πρόσωπα:
- «Τον τελευταίο μήνα, πόσο συχνά ένιωσες ότι οι καθηγητές σε άκουγαν;» (Ποτέ / Σπάνια / Μερικές φορές / Συχνά / Πολύ συχνά)
- «Πόσο ασφαλής νιώθεις μέσα στο σχολείο και στην αυλή;»
Οι απαντήσεις δείχνουν πού χρειάζεται παρέμβαση: σε ποιο τμήμα ή σε ποιο σημείο του σχολείου.
Μαθήματα, προγράμματα και σχολικές εκδηλώσεις
Ένα νέο μάθημα επιλογής ή πρόγραμμα το κρίνουν καλύτερα εκείνοι για τους οποίους έγινε: οι απαντήσεις τους λένε αν θα το κρατήσετε, θα το αλλάξετε ή θα το σταματήσετε. Για ένα πανεπιστημιακό μάθημα υπάρχει έτοιμο ερωτηματολόγιο αξιολόγησης μαθήματος. Μετά από μια ομιλία, μια σχολική εκδρομή ή μια γιορτή αρκούν λίγες ερωτήσεις. Για τα online μαθήματα, δείτε την αξιολόγηση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Η διδασκαλία και οι εκπαιδευτικοί
Οι μαθητές και οι φοιτητές περιγράφουν τη διδασκαλία όπως τη βιώνουν, αλλά δεν μπορούν να μετρήσουν πόσα έμαθαν. Ρωτήστε λοιπόν για συγκεκριμένες συμπεριφορές, από «Διαφωνώ απόλυτα» έως «Συμφωνώ απόλυτα»: «Ο καθηγητής εξηγεί καθαρά την καινούργια ύλη», «Ξέρω με ποια κριτήρια βαθμολογούνται οι εργασίες μου», «Το υλικό του μαθήματος με βοηθά να μάθω».
Μια μετα-ανάλυση του 2017 σε μελέτες από πανεπιστήμια (Uttl, White και Wong Gonzalez, Studies in Educational Evaluation) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι βαθμολογίες των φοιτητών για τη διδασκαλία δεν σχετίζονται με το πόσα μαθαίνουν.
Διαβάστε τις βαθμολογίες μαζί με τα σχόλια και άλλα στοιχεία, και μην κρίνετε έναν εκπαιδευτικό από μία έρευνα. Δείξτε αποτελέσματα ανά εκπαιδευτικό μόνο από 10 απαντήσεις και πάνω, και μη συγκρίνετε εκπαιδευτικούς διαφορετικών μαθημάτων, τάξεων ή ετών με έναν μόνο αριθμό: οι βαθμολογίες διαφέρουν από μάθημα σε μάθημα με τρόπους που δεν διορθώνονται.
Ενδιαφέροντα, μαθήματα επιλογής και επαγγελματικός προσανατολισμός
Ρωτήστε σε ποια θέματα θέλουν να εμβαθύνουν και τι λείπει από το πρόγραμμα: έτσι βλέπετε ποια μαθήματα επιλογής ή ομίλους να προσφέρετε. Τα σχέδιά τους μετά το σχολείο ή το πτυχίο βοηθούν τον επαγγελματικό προσανατολισμό.
Οι απόφοιτοι
Οι απόφοιτοι λένε αν όσα έμαθαν τους χρησίμευσαν στη δουλειά ή στις σπουδές τους και τι να αλλάξει στο πρόγραμμα. Το δύσκολο είναι να τους βρείτε όταν φύγουν· ρωτήστε τους ήδη στην τελευταία χρονιά αν δέχονται να λάβουν αργότερα ένα ερωτηματολόγιο. Κάντε τις ίδιες ερωτήσεις σε κάθε χρονιά αποφοίτων.
Ευαίσθητα θέματα: εκφοβισμός, ψυχική ευεξία, ουσίες
Μια έρευνα δείχνει πόσους μαθητές αγγίζει ένα πρόβλημα, πού και πότε εμφανίζεται και αν αλλάζει με τα χρόνια. Δεν δείχνει ποιος εκφοβίζει ή πουλά ουσίες, και δεν πρέπει να το ψάχνει. Ούτε είναι κανάλι καταγγελιών: πείτε στους μαθητές, μέσα και έξω από το ερωτηματολόγιο, σε ποιον μπορούν να αναφέρουν κάτι ή να ζητήσουν βοήθεια. Έτσι το σχολείο παρεμβαίνει εκεί όπου δείχνουν οι απαντήσεις: σε χώρους, ώρες και ομάδες.
Σχέδιο για μαθητή που κινδυνεύει
Πριν ανοίξει η έρευνα, αποφασίστε ποιος διαβάζει τις ανοιχτές απαντήσεις, μέσα σε πόσο χρόνο και τι κάνει αν μια απάντηση δείχνει ότι ένας μαθητής κινδυνεύει· ισχύουν οι κανόνες του σχολείου για την προστασία των μαθητών. Γράψτε αυτό το όριο της εμπιστευτικότητας στην εισαγωγή. Με γενικό σύνδεσμο και χωρίς ονόματα, συνήθως δεν μαθαίνετε ποιος έγραψε ένα σχόλιο, οπότε το σχέδιο στηρίζεται στο ερωτηματολόγιο:
- Για μαθητές, κλειστές ερωτήσεις με κλίμακα συχνότητας, το πολύ μία ανοιχτή και προαιρετική, και ποτέ «Περίγραψε τι συνέβη».
- Αμέσως μετά, ένα «Πεδίο κειμένου» με τα στοιχεία όσων μπορούν να βοηθήσουν: τον ψυχολόγο του σχολείου ή τον εκπαιδευτικό που έχει οριστεί και, αν το επιλέξει το σχολείο, μια γραμμή στήριξης όπως η Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111 του «Χαμόγελου του Παιδιού» (δωρεάν). Επαναλάβετε τα στοιχεία στην «Προσαρμοσμένη σελίδα 'Ευχαριστούμε'».
- Καμία ερώτηση για αυτοτραυματισμό ή σκέψεις αυτοκτονίας σε γενική σχολική έρευνα χωρίς ψυχολόγο και χωρίς τέτοιο σχέδιο: το θέμα ανήκει στους ειδικούς του σχολείου.
Πώς ρωτάτε για τον σχολικό εκφοβισμό
Ορίστε πρώτα τη συμπεριφορά και ρωτήστε για συγκεκριμένο διάστημα. Έτσι κάνει η διεθνής σχολική έρευνα HBSC: δείχνει στους μαθητές έναν ορισμό του εκφοβισμού πριν από τις ερωτήσεις και ρωτά πόσο συχνά τους συνέβη τους δύο τελευταίους μήνες. Επίσης:
- Ο καθένας απαντά μόνος, χωρίς να βλέπει άλλος την οθόνη του: στην τάξη, ούτε ο εκπαιδευτικός ούτε οι συμμαθητές· στο σπίτι, από τη δική του συσκευή και μόνος στο δωμάτιο. Όταν ένας γονιός ήταν στο δωμάτιο, οι έφηβοι δήλωναν λιγότερη χρήση αλκοόλ και μαριχουάνας (Aquilino, Wright και Supple, 2000).
- Ουδέτερη διατύπωση: κλίμακα συχνότητας αντί για «ναι/όχι», ερώτηση προαιρετική ή με την επιλογή «Προτιμώ να μην απαντήσω». Μια συμπληρωματική ερώτηση τη βλέπουν μόνο όσους αφορά, με τον κανόνα «Εμφάνιση ερώτησης». Δείτε πώς διατυπώνετε ευαίσθητες ερωτήσεις.
Μιλήστε για εμπιστευτικότητα, όχι για ανωνυμία. Ανώνυμη είναι η έρευνα όπου κανείς, ούτε εσείς, δεν μπορεί να συνδέσει μια απάντηση με ένα πρόσωπο· εμπιστευτική, όταν λίγα, κατονομασμένα πρόσωπα βλέπουν τις ατομικές απαντήσεις και τα αποτελέσματα παρουσιάζονται συγκεντρωτικά. Ακόμη και χωρίς όνομα, τμήμα, φύλο και ηλικία μαζί μπορεί να δείχνουν έναν μαθητή.
Έρευνα σε ανήλικους μαθητές: κανόνες, συγκατάθεση και τι δεν ζητάτε
Τα σχολεία έχουν συνήθως κανόνες για τις έρευνες σε μαθητές: ποιος εγκρίνει ένα ερωτηματολόγιο και αν οι γονείς ενημερώνονται ή δίνουν συγκατάθεση. Ελέγξτε ποιοι ισχύουν για εσάς πριν στείλετε οτιδήποτε· μπορεί να χρειάζεται συγκατάθεση των γονέων ή του σχολείου. Οι φοιτητές είναι κατά κανόνα ενήλικοι, αλλά και στο πανεπιστήμιο προηγούνται οι κανόνες του ιδρύματος.
Στο ερωτηματολόγιο:
- Μη ζητάτε όνομα, αριθμό μητρώου ή email. Κάντε μόνο τις ερωτήσεις προφίλ που θα χρησιμοποιήσετε (τάξη ή τμήμα), χωρίς συνδυασμούς που αφήνουν ομάδες κάτω των 10 μαθητών.
- Μη ρωτάτε για θρησκεία, εθνοτική καταγωγή, διαγνώσεις υγείας ή εισόδημα της οικογένειας.
- Κρατήστε το σύντομο, με τις λέξεις των ίδιων των μαθητών.
- Γράψτε ότι η συμμετοχή είναι εθελοντική και ότι μπορούν να παραλείψουν όποια ερώτηση θέλουν. Στο Survey.gr μια ερώτηση είναι προαιρετική όσο δεν έχετε επιλέξει «Υποχρεωτική απάντηση».
Πώς οργανώνετε την έρευνα: ειλικρινείς απαντήσεις, προστατευμένοι μαθητές
- Δώστε χρόνο, ώστε να απαντήσουν όλοι: για τους μαθητές, μερικές μέρες για να συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιο από το σπίτι, με τον σύνδεσμο που στέλνει το σχολείο στους γονείς· για τους φοιτητές, μια ανακοίνωση στην πλατφόρμα του μαθήματος. Μην τους βάζετε να απαντούν στην τάξη, με τον εκπαιδευτικό να βλέπει. Δείτε γιατί μετράει ποιοι δεν απάντησαν.
- Μοιραστείτε τον γενικό σύνδεσμο. Το «Link έρευνας» είναι ίδιο για όλους, και μια απάντηση από αυτόν δεν συνδέεται με όνομα. Η παρακολούθηση συμμετοχών είναι από προεπιλογή απενεργοποιημένη· μόνο αν την ενεργοποιήσετε, μια πρόσκληση μέσω email συνδέει την απάντηση με τον παραλήπτη, και η πρόσκληση τον ενημερώνει ότι ο δημιουργός βλέπει τις απαντήσεις του. Σε σχολική έρευνα αφήστε την απενεργοποιημένη.
- Ένας μαθητής σε κάθε συσκευή, για όλη τη διάρκεια της έρευνας. Με την προεπιλεγμένη ρύθμιση «Επιτρέπεται μόνο μία απάντηση ανά συσκευή (PC, tablet ή κινητό)», το Survey.gr αναγνωρίζει τον ερωτώμενο από τον browser, για έναν χρόνο. Σε υπολογιστή του εργαστηρίου όπου απάντησε ήδη μαθητής άλλου τμήματος, ο επόμενος βλέπει τις απαντήσεις του προηγούμενου, ακόμη και τις ημιτελείς· αν είναι επιλεγμένη η «Απενεργοποίηση δυνατότητας επεξεργασίας της έρευνας μετά την υποβολή», πηγαίνει κατευθείαν στη σελίδα ολοκλήρωσης και δεν απαντά. Κάθε μαθητής απαντά λοιπόν από τη δική του συσκευή στο σπίτι ή σε υπολογιστή του σχολείου που χρησιμοποιεί μόνο αυτός όσο η έρευνα είναι ανοιχτή. Επιλέξτε πάντως την απενεργοποίηση της επεξεργασίας μετά την υποβολή, ώστε ένα υποβεβλημένο ερωτηματολόγιο να μην ξανανοίγει.
- Μετρήστε τις απαντήσεις ανά τμήμα. Φιλτράρετε τα αποτελέσματα με την ερώτηση για το τμήμα και συγκρίνετε τον αριθμό τους με τους μαθητές του τμήματος. Αν λείπει ολόκληρο τμήμα, κάποιες συσκευές χρησιμοποιήθηκαν ξανά ή ο σύνδεσμος δεν άνοιξε.
- Γράψτε ποιος βλέπει τις απαντήσεις, σε ένα «Πεδίο κειμένου» πριν από την πρώτη ερώτηση, μαζί με τον λόγο της έρευνας: «Τις ατομικές απαντήσεις τις βλέπει μόνο η ψυχολόγος του σχολείου. Παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα μόνο για ομάδες τουλάχιστον 10 μαθητών και δεν παραθέτουμε καμία απάντηση με τρόπο που θα έδειχνε ποιος την έγραψε. Αν μια απάντηση δείχνει ότι κάποιος κινδυνεύει, η ψυχολόγος θα ακολουθήσει τους κανόνες του σχολείου για την προστασία των μαθητών.» Σε λογαριασμό ομάδας, κάθε μέλος ανοίγει τις ατομικές απαντήσεις: αναφέρετέ τους όλους. Δείτε πώς γράφετε την εισαγωγή της έρευνας.
- Παρουσιάστε μόνο ομάδες τουλάχιστον 10 ατόμων. Το Survey.gr δεν επιβάλλει ελάχιστο αριθμό· το ελέγχετε εσείς και, σε μικρά τμήματα, ενώνετε τμήματα ή τάξεις. Με ανοιχτές ερωτήσεις, μη χρησιμοποιείτε τη ρύθμιση «Επιλέξτε τα αποτελέσματα της έρευνας να είναι δημόσια»: κάθε σχόλιο γίνεται ορατό σε όποιον έχει τον σύνδεσμο.
- Πείτε στους μαθητές τι αποφασίσατε πριν από την επόμενη έρευνα. Κρατήστε κάθε χρόνο τις ίδιες βασικές ερωτήσεις και ακριβώς την ίδια διατύπωση στον ορισμό και στις ευαίσθητες ερωτήσεις: ακόμη και μια μικρή αλλαγή στον ορισμό κάνει τις χρονιές μη συγκρίσιμες, όπως δείχνει μια κριτική του 2025 στις χρονοσειρές της HBSC (Brisson, International Journal of Public Health).
Με λίγα λόγια
Ρωτήστε για εμπειρίες και για αποφάσεις που μπορείτε να πάρετε, και διαβάστε τις βαθμολογίες των εκπαιδευτικών ως μία πηγή ανάμεσα σε άλλες. Τους ανήλικους μαθητές τους προστατεύουν οι κανόνες του σχολείου, ένας μαθητής ανά συσκευή, κανένα στοιχείο που δείχνει ποιο παιδί απάντησε, ομάδες από 10 και πάνω, μια σαφής δήλωση για το ποιος βλέπει τις απαντήσεις και ένα σχέδιο για μαθητή που κινδυνεύει.
Για να ξεκινήσετε, υπάρχει έτοιμο ερωτηματολόγιο 7 ερωτήσεων, γραμμένο για φοιτητές, με σημειώσεις για να το προσαρμόσετε σε σχολική τάξη.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο για μαθητές και φοιτητές
7 ερωτήσεις για τις προσδοκίες, τη δυσκολία, τη σύσταση και τις προτάσεις, με σημειώσεις για να το προσαρμόσετε σε σχολική τάξη.
Δείτε το πρότυπο