Τα πλεονεκτήματα της διαδικτυακής έρευνας σε σχέση με το έντυπο ερωτηματολόγιο είναι σαφή: κοστίζει λιγότερο και δίνει αποτελέσματα πιο γρήγορα, γιατί δεν χρειάζονται εκτύπωση, διανομή και καταχώριση των απαντήσεων. Παρακάμπτει μόνη της τις ερωτήσεις που δεν αφορούν τον ερωτώμενο, και σε ευαίσθητα θέματα οι άνθρωποι απαντούν συνήθως πιο ειλικρινά όταν κανείς δεν ακούει την απάντησή τους. Έχει όμως και όρια: φτάνει μόνο σε όσους χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και κατά μέσο όρο συγκεντρώνει λιγότερες απαντήσεις από τους άλλους τρόπους συλλογής στοιχείων. Και όταν μια έρευνα που γινόταν σε χαρτί περάσει στο διαδίκτυο, ορισμένες απαντήσεις μπορεί να αλλάξουν λίγο, μόνο και μόνο λόγω του τρόπου συμπλήρωσης. Ο οδηγός είναι για εκπαιδευτικούς, τμήματα ανθρώπινου δυναμικού, καταστήματα και συλλόγους που κάνουν μόνοι τους έρευνες. Ξεκινά με μια σύγκριση σε πίνακα και συνεχίζει με κάθε πλεονέκτημα και το όριό του, και με το πότε να κρατήσετε το χαρτί ή να συνδυάσετε τα δύο.
Τα βασικά σημεία
- Στη διαδικτυακή έρευνα δεν υπάρχουν εκτύπωση, διανομή και καταχώριση των απαντήσεων· γι’ αυτό κοστίζει λιγότερο και τα αποτελέσματα έρχονται πιο γρήγορα.
- Σε ευαίσθητες ερωτήσεις οι άνθρωποι απαντούν πιο ειλικρινά όταν συμπληρώνουν μόνοι τους και κανείς δεν ακούει την απάντηση.
- Η διαδικτυακή έρευνα φτάνει μόνο σε όσους είναι online και κατά μέσο όρο συγκεντρώνει λιγότερες απαντήσεις από τους άλλους τρόπους συλλογής στοιχείων.
- Αν μέρος της ομάδας δεν είναι online, δώστε του έντυπο ερωτηματολόγιο με τις ίδιες ερωτήσεις στην ίδια σειρά.
Διαδικτυακή και έντυπη έρευνα: η σύγκριση σε έναν πίνακα
Διαδικτυακή έρευνα είναι ένα ερωτηματολόγιο που ο ερωτώμενος συμπληρώνει μόνος του σε μια οθόνη, αφού το ανοίξει από έναν σύνδεσμο, ένα email ή έναν ιστότοπο. Έντυπη έρευνα είναι ένα τυπωμένο ερωτηματολόγιο που δίνετε στους ανθρώπους στο χέρι ή τους στέλνετε ταχυδρομικά.
| Διαδικτυακή έρευνα | Έντυπη έρευνα | |
|---|---|---|
| Σε ποιους φτάνει | Σε όσους έχουν διαδίκτυο και μπορείτε να τους στείλετε σύνδεσμο ή email | Σε όσους μπορείτε να δώσετε ή να στείλετε το ερωτηματολόγιο· δεν χρειάζονται υπολογιστή ή διαδίκτυο |
| Κόστος | Χωρίς εκτύπωση, ταχυδρομικά τέλη και καταχώριση· μένουν η πλατφόρμα και ο χρόνος σας | Εκτύπωση, διανομή ή ταχυδρομικά τέλη, συλλογή, καταχώριση των απαντήσεων |
| Ταχύτητα | Κάθε απάντηση εμφανίζεται στα αποτελέσματα μόλις υποβληθεί | Τα ερωτηματολόγια επιστρέφουν σε μέρες ή εβδομάδες και μετά καταχωρίζονται |
| Από την απάντηση στα δεδομένα | Η απάντηση αποθηκεύεται όπως την έγραψε ο ερωτώμενος· τα πεδία ελέγχουν τη μορφή | Κάποιος την περνά στον υπολογιστή, ένα βήμα που φέρνει λάθη και καθυστέρηση |
| Λογική | Οι κανόνες παρακάμπτουν σελίδες και εμφανίζουν ή κρύβουν ερωτήσεις αυτόματα | Οδηγίες όπως «αν όχι, πηγαίνετε στην ερώτηση 7»· το χαρτί λειτουργεί καλύτερα με απλή ροή |
| Ευαίσθητες ερωτήσεις | Συνήθως συμπληρώνεται χωρίς να κοιτάζει κανείς· οι απαντήσεις είναι πιο ειλικρινείς όταν ο ερωτώμενος είναι μόνος | Επίσης χωρίς συνεντευξιαστή· σε μια μετα-ανάλυση οι άνθρωποι αποκάλυψαν λίγο λιγότερα από ό,τι στον υπολογιστή |
| Εμφάνιση | Αλλάζει σε κάθε οθόνη· σχεδιάστε τη για κινητό | Η ίδια τυπωμένη σελίδα για όλους |
| Ποσοστό απόκρισης | Κατά μέσο όρο 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τους άλλους τρόπους (ταχυδρομικά, τηλεφωνικά, πρόσωπο με πρόσωπο) | Εξαρτάται από το πώς μοιράζετε και συλλέγετε τα ερωτηματολόγια |
Χαμηλότερο κόστος και γρηγορότερα αποτελέσματα
Η διαδικτυακή έρευνα κοστίζει λιγότερο γιατί καταργεί τρία βήματα του έντυπου ερωτηματολογίου: την εκτύπωση και τη διανομή των εντύπων, τη συλλογή τους και την καταχώριση των απαντήσεων. Το ίδιο σημειώνει η Αμερικανική Ένωση για την Έρευνα της Κοινής Γνώμης (AAPOR), στις οδηγίες της για καλές πρακτικές: σε σύγκριση με τους άλλους τρόπους, η διαδικτυακή έρευνα γίνεται γρήγορα και με μικρότερο κόστος.
Οι ερωτώμενοι απαντούν όποτε τους βολεύει, και κάθε απάντηση εμφανίζεται στα αποτελέσματα μόλις υποβληθεί. Τα αποτελέσματα τα ανοίγετε όποτε θέλετε όσο τρέχει η έρευνα· φορτώνονται όταν ανοίγετε τη σελίδα και δεν ανανεώνονται μόνα τους.
Στο Survey.gr μπορείτε να ξεκινήσετε χωρίς πληρωμή· δείτε τι περιλαμβάνει το Δωρεάν πρόγραμμα και πότε χρειάζεστε συνδρομή.
Χωρίς καταχώριση με το χέρι: λιγότερα λάθη, όχι όμως αλάνθαστα δεδομένα
Στη διαδικτυακή έρευνα ο ερωτώμενος γράφει ο ίδιος τις απαντήσεις του, οπότε δεν τις περνά κανείς στον υπολογιστή, και φεύγουν τα λάθη πληκτρολόγησης και η καθυστέρηση αυτού του βήματος. Τα πεδία ελέγχουν τη μορφή: το πεδίο email δέχεται μόνο διεύθυνση σωστής μορφής (χωρίς να ελέγχει αν υπάρχει) και το πεδίο αριθμού μόνο αριθμό. Η «Υποχρεωτική απάντηση» δεν αφήνει τον ερωτώμενο να προχωρήσει χωρίς να απαντήσει· επιλέξτε τη μόνο όπου μια κενή απάντηση αχρηστεύει ολόκληρη τη συμμετοχή. Στις ευαίσθητες ερωτήσεις προσθέστε αντί γι’ αυτό την επιλογή «Προτιμώ να μην απαντήσω» (δείτε την ενότητα «Πιο ειλικρινείς απαντήσεις σε ευαίσθητες ερωτήσεις, όταν ο ερωτώμενος απαντά μόνος»).
Έτσι όμως εξαλείφεται μόνο μία πηγή σφάλματος· η ποιότητα των δεδομένων εξαρτάται και από το ποιοι απάντησαν και πώς κατάλαβαν τις ερωτήσεις.
Λογική, τύποι ερωτήσεων και εικόνες που το χαρτί δεν προσφέρει
Στο διαδικτυακό ερωτηματολόγιο οι κανόνες λογικής στέλνουν τον ερωτώμενο σε άλλη σελίδα, εμφανίζουν ή κρύβουν μια ερώτηση ή ολοκληρώνουν την έρευνα («Να μεταβαίνει στη σελίδα», «Εμφάνιση ερώτησης», «Απόκρυψη ερώτησης», «Η έρευνα να ολοκληρώνεται»). Ο ερωτώμενος δεν βλέπει ποτέ οδηγίες όπως «αν όχι, πηγαίνετε στην ερώτηση 7»· η μετάβαση γίνεται όταν φεύγει από τη σελίδα της ερώτησης. Προσοχή: οι σελίδες που προσπερνά δεν κρύβονται, και μια υποχρεωτική ερώτηση σε αυτές σταματά την υποβολή με σφάλμα που ο ερωτώμενος δεν βλέπει. Περισσότερα στον οδηγό για τη λογική διακλάδωσης σε ερωτηματολόγιο.
Η ρύθμιση «Τυχαία σειρά ερωτήσεων» ανακατεύει τις ερωτήσεις μέσα σε κάθε σελίδα. Μια μεγάλη λίστα επιλογών χωρά σε ένα πτυσσόμενο μενού (τύπος ερώτησης «Πτυσσόμενα μενού»), και οι επιλογές απάντησης μπορεί να είναι εικόνες αντί για λέξεις. Από την καρτέλα «Εμφάνιση» η έρευνα μπορεί να πάρει το λογότυπο και τα χρώματα του οργανισμού σας.
Η έρευνα φαίνεται διαφορετικά σε κάθε οθόνη
Οι ερωτώμενοι ανοίγουν την έρευνα σε κινητό, tablet ή υπολογιστή, και σε κάθε οθόνη φαίνεται διαφορετικά. Στο κινητό οι μακροσκελείς ερωτήσεις και οι φαρδιοί πίνακες διαβάζονται δύσκολα, οπότε γράψτε σύντομα και αποφύγετε πίνακες με πολλές στήλες.
Πιο ειλικρινείς απαντήσεις σε ευαίσθητες ερωτήσεις, όταν ο ερωτώμενος απαντά μόνος
Οι άνθρωποι παραδέχονται πιο εύκολα μια ανεπιθύμητη ή άβολη συμπεριφορά όταν κανείς δεν ακούει την απάντησή τους: μπροστά σε άλλον, πολλοί δίνουν την κοινωνικά αποδεκτή απάντηση (κοινωνική επιθυμητότητα). Γι’ αυτό οι έρευνες που συμπληρώνει μόνος του ο ερωτώμενος, διαδικτυακές ή έντυπες, παίρνουν σε τέτοιες ερωτήσεις πιο ειλικρινείς απαντήσεις από μια συνέντευξη στο τηλέφωνο ή πρόσωπο με πρόσωπο (το σημειώνει και η AAPOR). Μια μετα-ανάλυση έδειξε ότι στον υπολογιστή οι άνθρωποι αποκαλύπτουν λίγο περισσότερα από ό,τι στο χαρτί, κυρίως για πολύ ευαίσθητες συμπεριφορές και όταν συμπληρώνουν μόνοι τους (Gnambs και Kaspar, 2015). Διαδικτυακή έρευνα όμως δεν σημαίνει ότι ο ερωτώμενος είναι μόνος: στο κινητό απαντά συχνά με άλλους γύρω του.
Υποσχεθείτε εμπιστευτικότητα: πείτε ποιος θα βλέπει τις ατομικές απαντήσεις και ότι τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μόνο συγκεντρωτικά, χωρίς χωριστά στοιχεία για ομάδες κάτω των 10 ατόμων. Το Survey.gr δεν κρύβει τις μικρές ομάδες, οπότε το μέγεθος κάθε ομάδας το μετράτε εσείς πριν δείξετε τα αποτελέσματά της χωριστά. Μην υπόσχεστε ανωνυμία: μια διαδικτυακή έρευνα δεν είναι ανώνυμη από μόνη της. Στις προσκλήσεις μέσω email με ενεργή την παρακολούθηση συμμετοχών (από προεπιλογή είναι απενεργοποιημένη), κάθε απάντηση συνδέεται με τον παραλήπτη της, και η πρόσκληση τον ενημερώνει γι’ αυτό. Περισσότερα στον οδηγό για τις ευαίσθητες ερωτήσεις σε ερωτηματολόγιο και το τι μπορείτε να υποσχεθείτε.
Πού υστερεί η διαδικτυακή έρευνα
Η διαδικτυακή έρευνα φτάνει μόνο σε όσους είναι online και μπορείτε να προσεγγίσετε, και κατά μέσο όρο συγκεντρώνει λιγότερες απαντήσεις.
Δεν είναι όλοι online
Δεν χρησιμοποιούν όλοι το διαδίκτυο, και στις αγροτικές περιοχές η σύνδεση είναι λιγότερο αξιόπιστη (AAPOR). Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025, το 94% των ατόμων ηλικίας 16–74 ετών στην ΕΕ είχε χρησιμοποιήσει το διαδίκτυο τους τελευταίους τρεις μήνες. Στην Ελλάδα, όπως και στην Κροατία και την Πορτογαλία, περίπου το 10% της ίδιας ηλικιακής ομάδας δεν το είχε χρησιμοποιήσει ποτέ. Αν όσοι δεν έχουν διαδίκτυο διαφέρουν σε αυτό που ρωτάτε, για παράδειγμα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, η διαδικτυακή έρευνα τους αφήνει έξω.
Όταν ο σύνδεσμος δημοσιεύεται σε ιστότοπο ή κοινωνικό δίκτυο, οι άνθρωποι επιλέγουν μόνοι τους αν θα απαντήσουν, και απαντούν συνήθως όσοι έχουν έντονη άποψη (αυτοεπιλογή). Όπου μπορείτε, προσκαλέστε άτομα από μια συγκεκριμένη λίστα: πελάτες, εργαζόμενους, μέλη ή φοιτητές.
Λιγότερες απαντήσεις κατά μέσο όρο
Σε μια μετα-ανάλυση 114 πειραματικών συγκρίσεων, το ποσοστό απόκρισης των διαδικτυακών ερευνών ήταν κατά μέσο όρο 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από ό,τι με τους άλλους τρόπους συλλογής στοιχείων: ταχυδρομικά, τηλεφωνικά, πρόσωπο με πρόσωπο (Daikeler, Bošnjak και Lozar Manfreda, 2020). Η διαφορά εξαρτάται από το πώς και πόσες φορές προσκλήθηκαν οι άνθρωποι. Ένα χαμηλό ποσοστό απόκρισης είναι προειδοποίηση, όχι απόδειξη μεροληψίας.
Στο διαδίκτυο κάποιοι ξεκινούν την έρευνα και τη σταματούν στη μέση. Κρατήστε το ερωτηματολόγιο σύντομο και ελέγχετε το «Ποσοστό ολοκλήρωσης» στην «Περίληψη»: το ποσοστό όσων την ολοκλήρωσαν ανάμεσα σε όλους όσοι την ξεκίνησαν.
Χωρίς σύνδεση δεν γίνεται διαδικτυακή έρευνα
Η σελίδα της έρευνας στέλνει κάθε απάντηση στον διακομιστή μόλις δοθεί, άρα ο ερωτώμενος χρειάζεται σύνδεση σε όλη τη διάρκεια, όχι μόνο στο άνοιγμα και στην υποβολή. Το Survey.gr δεν έχει λειτουργία εκτός σύνδεσης ούτε κρατά απαντήσεις στη συσκευή για να τις στείλει αργότερα· όπου δεν υπάρχει σύνδεση, χρησιμοποιήστε έντυπο ερωτηματολόγιο.
Πότε το χαρτί ταιριάζει καλύτερα και πώς συνδυάζετε τα δύο
Το χαρτί ταιριάζει καλύτερα όταν μέρος της ομάδας δεν έχει αξιόπιστο διαδίκτυο ή συσκευή, όταν μοιράζετε τα ερωτηματολόγια επί τόπου και όταν είναι σύντομα και απλά.
Στην πράξη, ένας σύνδεσμος που στέλνετε με email μετά το τέλος ενός σεμιναρίου ή ενός μαθήματος σε κολέγιο φέρνει συνήθως λιγότερες απαντήσεις από όσες φέρνουν δέκα λεπτά στο τελευταίο μάθημα, με τον σύνδεσμο στην οθόνη. Στην αίθουσα πείτε ότι η συμμετοχή είναι προαιρετική, μην κοιτάτε τις οθόνες των συμμετεχόντων και βγείτε από την αίθουσα ή μείνετε στην έδρα: μια αξιολόγηση μαθήματος που συμπληρώνεται κάτω από το βλέμμα του διδάσκοντα χάνει την ειλικρίνειά της. Κάθε συμμετέχων απαντά από το δικό του κινητό, όχι από μία συσκευή που περνά από χέρι σε χέρι.
Προσφέρετε τη διαδικτυακή έρευνα σε όλους και έντυπο ερωτηματολόγιο σε όσους το χρειάζονται, ή ξεκινήστε με τον φθηνότερο τρόπο και δώστε τον άλλο σε όσους δεν απάντησαν. Σε τυχαιοποιημένες δοκιμές, η επιλογή ανάμεσα στους δύο τρόπους έφερε περισσότερες απαντήσεις από την έρευνα μόνο online (δείτε και άλλες συμβουλές για να απαντήσουν περισσότεροι από όσους προσκαλέσατε). Κρατήστε ίδιες τη διατύπωση και τη σειρά των ερωτήσεων στις δύο μορφές και σημειώστε στην αναφορά ποιες απαντήσεις ήρθαν από ποιον τρόπο. Περάστε τις έντυπες απαντήσεις σε υπολογιστικό φύλλο με τις στήλες του αρχείου που παίρνετε με την «Εξαγωγή σε Excel» στις «Ατομικές απαντήσεις» (ο σύνδεσμος έρχεται με email), συν μία στήλη για τον τρόπο συμπλήρωσης. Αναλύστε τα δύο σύνολα μαζί έξω από την πλατφόρμα· τα γραφήματα του Survey.gr δείχνουν μόνο τις online απαντήσεις. Μην καταχωρίζετε τις έντυπες απαντήσεις μέσα από τον σύνδεσμο της έρευνας: από προεπιλογή, κάθε συσκευή υποβάλλει μόνο μία απάντηση.
Όταν μια έρευνα που γινόταν σε χαρτί περάσει στο διαδίκτυο, οι απαντήσεις σε ορισμένες ερωτήσεις μπορεί να αλλάξουν λίγο εξαιτίας του τρόπου συμπλήρωσης και όχι επειδή άλλαξε η πραγματικότητα. Αυτό φαίνεται πιο καθαρά στις ευαίσθητες συμπεριφορές, που οι άνθρωποι δηλώνουν λίγο πιο εύκολα σε μια οθόνη. Σημειώστε το όταν συγκρίνετε με προηγούμενα χρόνια.
Με λίγα λόγια
Η διαδικτυακή έρευνα κερδίζει σε κόστος, ταχύτητα και λογική των ερωτήσεων, γλιτώνει την καταχώριση και βοηθά στις ευαίσθητες ερωτήσεις, όταν οι άνθρωποι συμπληρώνουν μόνοι τους. Χάνει όσους δεν είναι online και κατά μέσο όρο φέρνει λιγότερες απαντήσεις. Διαλέξτε με βάση το ποιοι είναι οι ερωτώμενοί σας, και όταν μέρος τους δεν είναι online, συνδυάστε τους δύο τρόπους με τις ίδιες ερωτήσεις στην ίδια σειρά.
Αν συλλέγετε αξιολογήσεις μαθήματος ή σεμιναρίου, τα έτοιμα πρότυπα παρακάτω έχουν 7 και 6 ερωτήσεις και συμπληρώνονται από το κινητό σε 2–3 λεπτά.
Έτοιμο πρότυπο: ερωτηματολόγιο αξιολόγησης μαθήματος
Δύο πρότυπα, με 7 και 6 ερωτήσεις για τη διδασκαλία, την ύλη, τη δυσκολία και τις προτάσεις. Συμπληρώνονται από το κινητό σε 2–3 λεπτά.
Δείτε το πρότυπο